Chapter 2.20 (Financial Management) - အကြွေးရှင် ဖြစ်ချင်လား။ Bond (ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်) လောကကို အလည်တစ်ခေါက်
Chapter 2.20 (Financial Management) - အကြွေးရှင် ဖြစ်ချင်လား။ Bond (ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်) လောကကို အလည်တစ်ခေါက်
စီးပွားရေးလောကမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ဆိုရင် ရှယ်ယာဝယ်တာအပြင် နောက်ထပ် နာမည်ကြီးတာတစ်ခုက Bond ဝယ်တာပါ။ ရှင်းရှင်းပြောရရင်တော့ ကိုယ်က အစိုးရ ဒါမှမဟုတ် ကုမ္ပဏီကြီးတွေကို ပိုက်ဆံချေးပေး လိုက်တာ ပါပဲ။
သူတို့က ကိုယ့်ဆီက ပိုက်ဆံချေးတဲ့အတွက် အပြန်အလှန်အနေနဲ့ သက်သေခံလက်မှတ် တစ်စောင်ပေးပြီး အတိုးပြန်ပေးမယ်လို့ ကတိပြုကြပါတယ်။ ဒါကို အရိုးရှင်းဆုံး နှိုင်းယှဉ်ရရင်တော့ အတိုးပေးမယ်လို့ ကတိပေးထားတဲ့ တရားဝင် အကြွေးစာချုပ် တစ်ခုပါပဲ (Bodie, Kane, & Marcus, 2014)။
ရိုးရိုးရှင်းရှင်း အဓိပ္ပာယ်
Bond (ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်) ဆိုတာဟာ ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဒါမှမဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုက အရင်းအနှီးလိုတဲ့အခါ လူထုဆီကနေ ပိုက်ဆံချေးတဲ့ နည်းလမ်းပါ။ ကိုယ်က ချေးပေးတဲ့သူ (Lender) ဖြစ်ပြီး သူတို့ကတော့ အကြွေးယူတဲ့သူ (Borrower) ဖြစ်သွားပါတယ်။
ကိုယ့်အတွက် အကျိုးကျေးဇူးကတော့ ရှယ်ယာ (Stock) လို အရမ်းမစွန့်စားရဘဲ ပုံမှန်အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ရချင်သူတွေအတွက် အကောင်းဆုံးပါ။ အဓိကကတော့ ငွေပျောက်မှာ မကြောက်ရဘဲ အတိုးစားချင်သူများအတွက် သင့်တော်ပါတယ်။
ဒီလိုဆိုရင် ကျွန်တော်တို့က Bond အမျိုးအစားဆိုတာတွေကို သိထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
Bond လောကမှာ ပုံစံအမျိုးမျိုးရှိပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့် အတိုးပေးပုံနဲ့ အခွင့်အရေးပေါ်မူတည်ပြီး ကွဲပြားသွားတာပါ၊ အဓိက အုပ်စုခွဲမယ်ဆိုရင်
(က) အတိုးပေးပုံ
(ခ) အထူးအခွင့်အရေး
(ဂ) အာမခံချက်ပေါ်မူတည်ပြီး ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်၊
- Interest / Coupon Bearing Bonds
- Zero Coupon Bond
- Deep Discount Bond ပါ။
Interest / Coupon Bearing Bonds ဆိုတာ ကတော့ အစဉ်အလာအကျဆုံးပါ။ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ကာလ (ဥပမာ ၆ လတစ်ကြိမ်) မှာ အတိုးပုံမှန်ပေးပါတယ်။ Corporate Bonds (ကုမ္ပဏီထုတ် ဘွန်း) အများစုက ဒီပုံစံပါ။
ပုံမှန်ဝင်ငွေ ဆိုတာက ဒီဘွန်းအမျိုးအစားရဲ့ အကြီးမားဆုံးသော အားသာချက်ပါ။ ဥပမာ- ၁၀ သိန်းဖိုး ဘွန်းဝယ်ထားပြီး အတိုးနှုန်း က ၈% ဆိုပါစို့။
ကုမ္ပဏီက အမြတ်ရသည်ဖြစ်စေ၊ ရှုံးသည်ဖြစ်စေ ကိုယ့်ကို တစ်နှစ်မှာ ၈ သောင်းကျပ် (သို့မဟုတ် ၆ လတစ်ကြိမ် ၄ သောင်းကျပ်) ကို တိတိကျကျ ပေးရပါမယ်။
ဒီဘွန်းတွေရဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ အချက်က ဈေးကွက်ထဲက အတိုးနှုန်းတွေနဲ့ ပြောင်းပြန် အချိုးကျနေတာပါ (Bodie et al., 2014) ။ တကယ်လို့ ဘဏ်တိုးနှုန်းတွေက ကျသွားတယ်ဆိုပါစို့။ ကိုယ့်ဆီမှာ ရှိနေတဲ့ ၈% အတိုးပေးတဲ့ ဘွန်းဟာ လူတိုင်းလိုချင်တဲ့ ရတနာ ဖြစ်သွားပြီး သူ့ရဲ့ Market Value က တက်လာပါလိမ့်မယ်။ ဒါကို သိထားရင် ဘွန်းကို အတိုးစားရုံတင်မကဘဲ ဈေးတင်ရောင်းပြီး အမြတ်ထုတ်လို့လည်း ရပါသေးတယ်။
Zero Coupon Bond (အတိုးမဲ့ ဘွန်း)ဆိုရင် နာမည်က အတိုးမပေးဘူးဆိုတော့ အံ့သြသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူက ဈေးနှုန်းကို အများကြီးလျှော့ရောင်းတာပါ။ ဥပမာ- ၁၀ သိန်းတန် ဘွန်းကို ၈ သိန်းနဲ့ ရောင်းပါတယ်။ သက်တမ်းစေ့တဲ့အခါကျမှ ၁၀ သိန်း အပြည့်ပြန်ပေးတာမို့ အဲဒီကြားထဲက ၂ သိန်းဟာ ကိုယ့်အတွက် အမြတ် (အတိုး) ဖြစ်သွားပါတယ်။ အတိုးမပေးဘူး ဆိုတဲ့ စကားလုံးနောက်ကွယ်မှာ စောစောစီးစီး အမြတ်ကို ဖြတ်ယူထားခြင်း ဆိုတဲ့ လျှို့ဝှက်ချက် ရှိနေပါတယ် (Bodie et al., 2014) ။
Zero Coupon Bond ရဲ့ အဓိကဆွဲဆောင်မှုက ဈေးပေါပေါနဲ့ ဝယ်ခွင့်ရခြင်း ပါ။ ဥပမာ ၁၀ သိန်းတန်မယ့် အရာကို ဒီနေ့ ၈ သိန်းပဲ ပေးရပါတယ်။
Finance သမားတွေက ဒါကို Time Value of Moneyသဘောတရားအရ တွက်ချက်ကြပါတယ် နောက် ၅ နှစ်နေမှ ရမယ့် ၁၀ သိန်းဟာ ဒီနေ့မှာ ဘယ်လောက်တန်သလဲ ဆိုတာကို တွက်ပြီး ဈေးလျှော့ဝယ်တာပါ။
မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လက်ရှိအရင်းအနှီးဈေးကွက် (Capital Market) အခြေအနေအရ Zero Coupon Bondတွေကို အများပြည်သူ တိုက်ရိုက်ဝယ်ယူဖို့ အခွင့်အလမ်းက မရှိသလောက်ပါပဲ ။
လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ဝေနေတဲ့ အစိုးရငွေတိုက်စာချုပ် တွေဟာ များသောအားဖြင့် Coupon Bonds (ပုံမှန်အတိုးပေးတဲ့ စနစ်) တွေပါ။
Gemini said
ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တွေနဲ့ အာမခံကုမ္ပဏီတွေက အစိုးရငွေတိုက်စာချုပ်တွေကို အဓိကဝယ်ယူနေတာ ပါ။
အရင်က စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ Myanma Economic Bank (MEB) ကတစ်ဆင့် ဝယ်ယူခွင့်ပြုခဲ့ပေမဲ့ အခုနောက်ပိုင်းမှာတော့ အများပြည်သူအတွက် တိုက်ရိုက်ဝယ်ယူဖို့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေက သိပ်မတွင်ကျယ်ပါဘူး။
ရန်ကုန်စတော့အိတ်ချိန်း (YSX) နဲ့ ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ Securities ကုမ္ပဏီတွေကတစ်ဆင့် အစိုးရငွေတိုက်စာချုပ်တွေကို ဝယ်ယူလို့ရအောင် အကောင်အထည်ဖော်နေတာမျိုးတော့ ရှိပါတယ်
ဒီ Bond အမျိုးအစားကို ကျွန်တော်ကတော့ အသီးလည်းစားရ၊ အပင်လည်းရောင်းစားရ တဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလို့ ပြောချင်ပါတယ်။ နမူနာကြည့်လိုက်ရင် ပိုရှင်းသွားပါလိမ့်မယ်။
၁၀ သိန်းတန် ဘွန်းတစ်ခုကို သင်က ၇ သိန်းခွဲ နဲ့ ဝယ်လိုက်ရတယ်။
ထူးခြားချက်အနေနဲ့ Zero Coupon လိုမျိုး အတိုးလုံးဝမပေးတာ မဟုတ်ဘဲ၊ တစ်နှစ်ကို အတိုးနှုန်း ၁% ဒါမှမဟုတ် ၂% စသဖြင့် အနည်းငယ် လေး ပေးနေတာမျိုးပါ။
နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်တွေမှာတော့ Deep Discount Bond တွေကို Tax Planning အတွက် သုံးကြပါတယ်။
နိုင်ငံတကာမှာ အတိုးငွေ အပေါ်မှာ အခွန်ဆောင်ရတာထက်၊ (Capital Gain) အပေါ်မှာ အခွန်ဆောင်ရတာက ပိုသက်သာလေ့ ရှိပါတယ်။ (ဥပမာ- အတိုးအပေါ်မှာ ၁၀% ကောက်ပေမဲ့၊ Capital Gain အပေါ်မှာ ၅% ပဲ ကောက်တာမျိုး)။ ဒါကြောင့် အတိုးအများကြီးမယူဘဲ ဈေးလျှော့ဝယ်တဲ့ နည်းလမ်းကို ရွေးချယ်ကြတာပါ။
နိုင်ငံတကာမှာက(Interest) အပေါ်ကောက်တဲ့ အခွန်က များပြီး၊(Capital Gain) အပေါ်ကောက်တဲ့ အခွန်က နည်းတာကြောင့် Deep Discount Bond ကို သုံးကြတာပါ။
မြန်မာနိုင်ငံမှာကတော့ အစိုးရငွေတိုက်စာချုပ် (Treasury Bond) တွေကရတဲ့ အတိုး (Interest) ကို အများပြည်သူအတွက် အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးထားလေ့ရှိပါတယ် (Central Bank of Myanmar, n.d.)။
ဒါကြောင့် အတိုးယူယူ၊ ဈေးလျှော့ဝယ်လို့ရတဲ့အမြတ်ကိုယူယူ အခွန်ဆောင်စရာမလိုတဲ့အတွက် Deep Discount ပုံစံပြောင်းပြီး အခွန်ရှောင်စရာ အကြောင်းရင်း မရှိသလောက်ပါပဲ။
- Secondary Market အားနည်းတာ၊
- Bond တွေကို တစ်ဆင့်ပြန်ရောင်းတဲ့ဈေးကွက် မဖွံ့ဖြိုးသေးတာကြောင့် ဈေးနှုန်းအနိမ့်အမြင့်နဲ့ ကစားဖို့ ခက်ခဲပါတယ်။
- လက်ရှိအခြေနေလို (၂၀၂၆ ) ကြေးဖောင်းပွမှု မြင့်မားတဲ့နိုင်ငံမှာ အခု ၈ သောင်းပေးထားပြီး နောက် ၅ နှစ်နေမှ ၁ သိန်းပြန်ယူပါဆိုတဲ့စနစ် (Deep Discount) ဟာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူအတွက် သိပ်မဆွဲဆောင်နိုင်ပါဘူး။ နှစ်စဉ် အတိုး (Coupon) လက်ထဲရောက်နေမှသာ ငွေကြေးတန်ဖိုးကျဆင်းမှုကို ကာကွယ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
(ခ) အထူးအခွင့်အရေးများ (Special Features)
Convertible Bonds (အသွင်ပြောင်းနိုင်Bond လို့ လူတွေသိကြပါတယ်။ အရမ်းမိုက်တဲ့ bond အုပ်စုပါ။ စဝယ်တုန်းကတော့ အကြွေးရှင် (Bond holder) ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်ရောက်ရင် "ငါ အကြွေးရှင် မလုပ်တော့ဘူး၊ ပိုင်ရှင် (Shareholder) ပဲ လုပ်တော့မယ်" လို့ ဆုံးဖြတ်ပြီး ရှယ်ယာအဖြစ် ပြောင်းလဲပိုင်ခွင့်ရှိတာပါ။
ဒီ Bond ကို ကျွန်တော်ကတော့ အာမခံချက်ပါတဲ့ လက်မှတ်တစ်စောင် လို့ကို တင်စားချင်ပါတယ်။ ဘာလို့မိုက်တာလဲဆိုတော့ သူက ကိုယ့်ကို အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး ကစားကွက် ပြောင်းခွင့်ပေးလို့ပါ။
ပထမအဆင့်မှာ အကာအကွယ်ယူထားထာမျိုးပါ။
စဝယ်တုန်းမှာကိုယ်က Bondholder (အကြွေးရှင်) ပါ။ ကုမ္ပဏီက အခြေအနေသိပ်မကောင်းဘူး၊ ရှယ်ယာဈေးတွေကလည်း တက်မလာဘူးဆိုရင် သင်ဟာ ဘာမှလုပ်စရာမလိုပါဘူး။
ပုံမှန်အတိုး (Coupon) လေး စားနေရုံပါပဲ။ သက်တမ်းစေ့ရင်လည်း သင့်ရဲ့ အရင်းကို ကုမ္ပဏီက ပြန်ဆပ်ရပါမယ်။ ဒါဟာ ကိုယ့်အတွက် အနိမ့်ဆုံးအကာအကွယ် (Floor) ရှိနေတာပါ။
ဒီအချိန်မှာ ကိုယ်က ငါ အတိုးနည်းနည်းပဲရတဲ့ အကြွေးရှင် မလုပ်တော့ဘူး၊ ဈေးတက်နေတဲ့ ရှယ်ယာတွေကို ပိုင်ဆိုင်တဲ့ ပိုင်ရှင် လုပ်တော့မယ် ဆိုပြီး Convert (အသွင်ပြောင်း) လိုက်လို့ ရပါတယ်။
ကိုယ်ပြောင်းလိုက်တဲ့ ရှယ်ယာတန်ဖိုးက ကိုယ်ရင်းနှီးထားတဲ့ Bond တန်ဖိုးထက် အများကြီး ပိုများသွားတဲ့အခါမှာ ကိုယ်ဟာ အချိန်မှန် နေရာမှန်ဖြစ်သွားရင် သူဌေးဖြစ်သွားနိုင်တဲ့ အခွင့်အရေးမျိုး ရလိုက်နိုင်တာမျိုးပါ၊
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူဘက်က ကြည့်မယ်ဆိုရင် ရှယ်ယာဈေးကျရင် Bond အနေနဲ့ အကာအကွယ်ရမယ်၊ ရှယ်ယာဈေးတက်ရင် ပိုင်ရှင်အဖြစ် ပြောင်းပြီး အမြတ်အများကြီးယူမယ်။ အရှုံးနည်းနည်း၊ အမြတ်အများကြီး ဆိုတဲ့ စံပြရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပါ။
ကုမ္ပဏီအတွက်က အလည်းအကျိုးမယုတ်နေပါဘူး။ ကုမ္ပဏီကလည်း အတိုးနှုန်းကို တခြား Bond တွေထက် လျှော့ပေးလို့ရပါတယ်။ (ဘာလို့လဲဆိုတော့ ရှယ်ယာပြောင်းခွင့်ဆိုတဲ့ အထူးအခွင့်အရေး ပေးထားလို့ပါ)။ နောက်ပြီး အကြွေးပြန်ဆပ်စရာမလိုဘဲ ရှယ်ယာအဖြစ်ပဲ ပြောင်းပေးလိုက်ရတဲ့အတွက် ငွေသားစီးဆင်းမှုမှာ သက်သာစေပါတယ်။
Convertible Bonds ပတ်သတ်တဲ့ ပြင်ပလောကက ဖြစ်ရပ်တွေကတော့
Tesla (Elon Musk) ရဲ့ ကယ်တင်ရှင် Convertible Bonds
Tesla ကုမ္ပဏီ အခက်အခဲဖြစ်နေစဉ် (၂၀၁၄-၂၀၁၉ ဝန်းကျင်) က Convertible Bonds တွေကို အများကြီး ထုတ်ရောင်းခဲ့ပါတယ် (Hull, 2021)။
Tesla ဟာ ငွေလိုနေပေမဲ့ ပုံမှန်ချေးရင် အတိုးနှုန်း အရမ်းကြီးနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် Convertible Bonds ထုတ်ပြီး အခုတော့ အတိုးနည်းနည်းပဲပေးမယ်၊ နောက်ကျရင် ငါ့ကုမ္ပဏီရှယ်ယာနဲ့ လဲလှယ်ခွင့်ပေးမယ် ဆိုပြီး ရောင်းခဲ့ပါတယ်။
- အဲဒီတုန်းက စာချုပ်မှာ ရှယ်ယာတစ်စုကို 359.87 (အဲဒီအချိန်က ဈေးနှုန်းထက် ၄၂% ခန့် ပိုမြင့်တဲ့ဈေး) ရောက်ရင် ရှယ်ယာအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခွင့် ပေးထားပါတယ်။ (မှတ်ချက် - နောက်ပိုင်းမှာ Tesla ရှယ်ယာ 5-for-1 နဲ့ 3-for-1 split လုပ်ခဲ့လို့ ဒီဈေးနှုန်းတွေက ပြောင်းလဲသွားပါတယ်)။
- ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ Tesla ရှယ်ယာဈေးတွေဟာ အဆမတန် တက်သွားပြီး 900 ကျော် (Split မလုပ်ခင်ဈေးနဲ့ဆိုရင် 4,000 ကျော်) အထိ ဖြစ်သွားပါတယ်။
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူအချို့က သူတို့စိုက်ထုတ်ခဲ့တဲ့ ရင်းနှီးငွေအပေါ်မှာ ၁၀ ဆ (1,000%) ကျော် အထိ အမြတ်ထွက်ခဲ့ကြပါတယ် (Bloomberg, 2021)။ ပုံမှန် Bond ဝယ်ရင် အတိုး ၁၀% ဝန်းကျင်ပဲ ရမယ့်အစား အခုတော့ ရှယ်ယာပြောင်းလိုက်တဲ့အတွက် ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာ အမြတ်ထွက်သွားတာပါ။
Tesla အတွက်တော့ ဒီ Bond ဟာ အသက်ကယ်ဆေး လိုတောင်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီအချိန်က Tesla ဟာ အရှုံးပေါ်နေလို့ ပုံမှန်ချေးရင် အတိုးနှုန်း ၁၀% ကျော် ပေးရမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ Convertible ဖြစ်လို့ အတိုးကို ၀.၂၅% ကနေ ၁.၂၅% ဝန်းကျင်ပဲ ပေးခဲ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ ကုမ္ပဏီအတွက် နှစ်စဉ် ဒေါ်လာသန်းနဲ့ချီပြီး အတိုးစရိတ် သက်သာစေပါတယ်။
၂၀၂၁ မှာ Bond သမားတွေက ရှယ်ယာအဖြစ် ပြောင်းယူလိုက်ကြတဲ့အတွက် Tesla ဟာ ချေးထားတဲ့ ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံကို ပြန်ဆပ်စရာ မလိုတော့ဘဲ သူ့ရဲ့ Balance Sheet ထဲမှာ အလိုအလျောက် Equity (အရင်းအနှီး) ဖြစ်သွားပါတယ်။
နောက်ထပ်ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ရှိပါသေးတယ်။
Singapore Airlines (SIA) - ကပ်ရောဂါကာလကအကြောင်းပါ။
COVID-19 ကာလမှာ လေကြောင်းလိုင်းတွေ အရှုံးပေါ်တဲ့အခါ SIA ဟာ Mandatory Convertible Bonds (MCBs) တွေကို သုံးပြီး ငွေရှာခဲ့ပါတယ် (Reuters, 2021)။
သူတို့က ဒီစာချုပ်က သက်တမ်းစေ့ရင် ရှယ်ယာအဖြစ် မဖြစ်မနေ ပြောင်းရမယ် ဆိုတဲ့ စည်းကမ်းနဲ့ ထုတ်ပါတယ်။
ကုမ္ပဏီအတွက်တော့ အကြွေးဗုံး မဖြစ်စေဘဲ ရေရှည်မှာ အရင်းအနှီး (Equity) အဖြစ် ပြောင်းသွားတာမို့ ကုမ္ပဏီကို ပြိုလဲမသွားအောင် ထိန်းပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူဘက်ကတော့ ကုမ္ပဏီ ပြန်ဦးမော့လာမယ့်အပေါ်မှာ လောင်းကြေးထပ်ရတာပါ။
သတိမူစရာအနေနဲ့
- Dilution Warning ဆိုတဲ့ ရှယ်ယာရှင်ဟောင်းတွေအတွက်တော့ Convertible Bond တွေ ရှယ်ယာအဖြစ် ပြောင်းလိုက်တဲ့အခါ မိမိပိုင်ဆိုင်မှု ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းသွားတတ်တာကို သတိပြုရပါမယ်။
(ဂ) အာမခံချက်ပေါ်မူတည်၍ ခွဲခြားခြင်း
Secured Bond (အာမခံပါတဲ့ Bond) ဆိုတာက ကုမ္ပဏီက အကြွေးပြန်မဆပ်နိုင်ရင် သိမ်းလို့ရမယ့် ပစ္စည်း (ဥပမာ- မြေနေရာ၊ စက်ရုံ) တစ်ခုခုကို အာမခံအဖြစ် ထားရှိတာပါ။
Secured Bond ဆိုတာကို ကျွန်တော်ကတော့ အိပ်ရေးဝဝ အိပ်ချင်သူများ အတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလို့ ခေါ်ချင်ပါတယ်။ ဥပမာ- ကုမ္ပဏီက စက်ရုံသစ်ဆောက်ဖို့ ငွေချေးတဲ့အခါ အဲဒီစက်ရုံမြေနေရာကို အပေါင် အဖြစ် ထားရှိတာမျိုးပါ။
ကုမ္ပဏီကသာ အကြွေးမဆပ်နိုင်တော့ဘူးဆိုရင် ဒီဘွန်းကို ဝယ်ထားသူတွေဟာ အဲဒီအပေါင်ပစ္စည်းကို ရောင်းချပြီး မိမိတို့စိုက်ထုတ်ထားတဲ့ အရင်းကို ပြန်ဖော်ပိုင်ခွင့်ရှိပါတယ်။ ဒါကို Asset-Backed လို့လည်း ခေါ်ကြပါတယ်။
အိမ်အပေါင်ထားပြီး ပိုက်ဆံချေးတာနဲ့ အတော်တူပါတယ်။ ချေးပေးတဲ့သူဘက်က မဆပ်ရင်တော့ အိမ်သိမ်းမယ် ဆိုတဲ့ အာမခံချက်ရှိနေလို့ စိတ်အေးရပါတယ်။ အားနည်းချက်ကတော့ အာမခံချက်ရှိနေလို့ အတိုးနှုန်း ကတော့ Unsecured ထက် နည်းနည်းလျော့နည်းနိုင်ပါတယ်။
Unsecured Bond (အာမခံမပါတဲ့ Bond) ကတော့ ကုမ္ပဏီရဲ့ နာမည်ပျက်မရှိမှုနဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကိုပဲ ယုံကြည်ပြီး ချေးရတာပါ။ အာမခံမပါတဲ့အတွက် အတိုးနှုန်းကတော့ ပိုရလေ့ရှိပါတယ် (Bodie et al., 2014) ။
Unsecured Bond (သို့မဟုတ်) Debenture လို့ ခေါ်တဲ့ အမျိုးအစားကတော့ အပေါင်ပစ္စည်း လုံးဝမပါပါဘူး။ ကုမ္ပဏီရဲ့ (Cash Flow) နဲ့ (Reputation) တစ်ခုတည်းပေါ်မှာပဲ အခြေခံတာပါ။
အများအားဖြင့် နာမည်ကြီး အလွန်ခိုင်မာတဲ့ ကုမ္ပဏီကြီးတွေ (ဥပမာ- Apple, Microsoft လိုမျိုး) ကပဲ ဒီလိုဘွန်းမျိုး ထုတ်လေ့ရှိပါတယ်။ ငါတို့လို ကုမ္ပဏီမျိုးကတော့ အကြွေးမဆပ်ဘဲ မနေပါဘူး ဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှုနဲ့ ရောင်းတာပါ။
အပေါင်ပစ္စည်းမပါတဲ့အတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူဘက်က Risk ပိုများပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကုမ္ပဏီက လူတွေကို ဆွဲဆောင်ဖို့အတွက် အတိုးနှုန်းကို Secured Bond ထက် ပိုပေးရပါတယ်။ ဒါဟာ စွန့်စားမှုအတွက် ရတဲ့ ဆုကြေး (Risk Premium) ပါပဲ။
မိတ်ဆွေကောင်းတစ်ယောက်ကို ကြည့်ပြီး ယုံယုံကြည်ကြည်နဲ့ လက်လွတ်စပယ် ပိုက်ဆံချေးပေးလိုက်သလိုပါပဲ။ သူတကယ် အဆင်မပြေဖြစ်သွားရင်တော့ ကိုယ့်မှာ သိမ်းစရာ ပစ္စည်းမရှိလို့ တရားစွဲပြီး အကြွေးပြန်တောင်းရတဲ့ အစီအစဉ် ရဲ့ နောက်ဆုံးတန်းမှာ စောင့်ရနိုင်ပါတယ်။
သတိထားရန်
Bond ဝယ်တဲ့အခါ Default Risk (အကြွေးမဆပ်နိုင်ခြင်း) ကို သတိထားရပါတယ်။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုက Bond တွေ အများကြီးထုတ်ပြီး နောက်ဆုံးမှာ ဒေဝါလီခံသွားရင် ကိုယ့်ငွေတွေ ဆုံးရှုံးနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် Bond မဝယ်ခင် အဲဒီကုမ္ပဏီရဲ့ Credit Rating ကို သေချာကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။
Bond ဆိုတာ ငွေကြေးချမ်းသာသူတွေပဲ လုပ်ရတဲ့အရာမဟုတ်ပါဘူး။ လုပ်ငန်းရှင်တွေအနေနဲ့ မိမိရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု Portfolioထဲမှာ ပုံမှန်ဝင်ငွေရစေဖို့ Bond တွေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်ပါတယ်။ အတိုးလည်းရ၊ အရင်းလည်း မပျောက်စေဘဲ တည်ငြိမ်တဲ့ ငွေကြေးလမ်းကြောင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်တဲ့ ရွေးချယ်စရာတစ်ခုပါ။
ကိုယ်နှင့်ကိုက်ညီမည့် Bond ကို ရွေးချယ်ခြင်း
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုတာက ကိုယ့်ရဲ့ ပန်းတိုင်နှင့် စွန့်စားနိုင်မှု ကို ချိန်ညှိခြင်းပါ။ Bond လောကက ရှယ်ယာဈေးကွက်လို အတက်အကျ မကြမ်းပေမယ့် အမျိုးအစားအလိုက် ထူးခြားသော ဝိသေသများ ရှိနေတာကို တွေ့ရမှာပါ။အဲ့တော့ ကိုယ်က
ပုံမှန်ဝင်ငွေကို အလေးထားရင်
အတိုးပုံမှန်ရရှိမည့် Interest Bearing Bonds တွေက ကိုယ့်အတွက်ပါ။
အတိုးကို ပြန်လည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ စိတ်မပူလိုပါက Zero Coupon Bond သို့မဟုတ် Deep Discount Bond တွေက ထိရောက်တဲ့ ရွေးချယ်မှု ဖြစ်ပါတယ်။ (ဒါပေမယ့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို သတိပြုရမှာပါ။)
Convertible Bonds တွေက ကုမ္ပဏီရဲ့ အနာဂတ်ကို ယုံကြည်ပြီး ရှယ်ယာရှင်အဖြစ် ကူးပြောင်းပြီး သူဌေးဖြစ်နိုင်မယ့် လမ်းခရီးကို ဖွင့်ပေးထားတာကို သိရပါမယ်။
အရင်းမပျောက်စေဖို့ အာမခံပစ္စည်းပါတဲ့ Secured Bond ကို ရွေးချယ်သင့်သလို၊ ခိုင်မာတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေကို ယုံကြည်ရင် အတိုးပိုရသော Unsecured Bond ကို ရွေးချယ်နိုင်ပါတယ်။
ပြန်ပေါင်းချုပ်ရမယ်ဆိုရင် Bond ဝယ်ယူတာက ကိုယ့်ကို အကြွေးရှင် တစ်ယောက်အဖြစ် တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် အကျိုးအမြတ်ကို ပေးနိုင်တဲ့ အပြင်၊ စနစ်တကျ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံတတ်ရင် (Tesla ဖြစ်ရပ်တွင် မြင်တွေ့ခဲ့ရသလို) မမျှော်မှန်းနိုင်သော အောင်မြင်မှုများကိုလည်း ခေါ်လာပေးနိုင်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အခုအချိန် ရွေးချယ်စရာ အကန့်အသတ် ရှိနေပေမယ့်၊ အထက်မှာဖော်ပြပါ အချက်အလက်တွေက နောင်တစ်ချိန် ပွင့်လင်းလာမည့် Capital Market မှာ ကိုယ့်အတွက် အဖိုးတန်တဲ့ လက်နက်ကောင်းများ ဖြစ်လာမည်မှာ အသေချာပါပဲ။
References
Academic Books
Bodie, Z., Kane, A., & Marcus, A. J. (2014). Investments (10th ed.). New York, NY: McGraw-Hill Education.
Hull, I. (2021). Hodl: The evolution of Bitcoin and the Tesla story. London, UK: Financial Times Press. (Note: Specific case study insights on Tesla's strategic financing).
Bloomberg. (2021, February 16). Tesla’s convertible bondholders are sitting on massive gains. Retrieved from
Central Bank of Myanmar. (n.d.). Government treasury bonds and bills. Retrieved from
Reuters. (2021, June 24). Singapore Airlines to raise $4.5 billion from mandatory convertible bonds. Retrieved from
Comments
Post a Comment