Chapter 2.6 (Financial Management) : Business Ownership စီးပွားရေးခရီးကို ပုံဖော်မည့် ပုံစံ (၃) မျိုး

 

Chapter 2.6 (Financial Management) : Business Ownership စီးပွားရေးခရီးကို ပုံဖော်မည့် ပုံစံ (၃) မျိုး

စီးပွားရေးလောကထဲကို ခြေစုံပစ်မဝင်ခင်မှာ ကျွန်တော်တို့ အရင်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ရမှာက "ငါ ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ ဒီခရီးကို သွားမှာလဲ" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို Business Ownership (လုပ်ငန်းပိုင်ဆိုင်မှု ပုံစံများ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ရွေးချယ်စရာ အဓိက လမ်းကြောင်းကြီး (၃) ခု ရှိပြီး တစ်ခုချင်းစီမှာ သူ့ရသ၊ သူ့စိန်ခေါ်မှုနဲ့ သူ့အားသာချက်တွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒီတော့ လုပ်ငန်းတစ်ခုကို စတင်တည်ထောင်တော့မယ်ဆိုရင် အခြေခံအားဖြင့် အောက်ပါပုံစံ (၃) မျိုးထဲက တစ်ခုခုကို ရွေးချယ်ရလေ့ရှိပါတယ်။

၁။ Sole Proprietorship (တစ်ဦးတည်းပိုင် လုပ်ငန်း)
၂။ Partnership (အစုစပ်လုပ်ငန်း)
၃။ Corporation (ကော်ပိုရေးရှင်း သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီကြီး) 

၁။ Sole Proprietorship (တစ်ဦးတည်းပိုင် လုပ်ငန်း)

စီးပွားရေးလောကရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်အကျဆုံးနဲ့ ရှေးအကျဆုံး ပုံစံတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Sole Proprietorship (တစ်ဦးတည်းပိုင်လုပ်ငန်း) အကြောင်းကို ပြောရရင် ဒါဟာ လုပ်ငန်းရှင်အများစုရဲ့ အိမ်မက်အစ လို့ တောင်ပြောလို့ရပါတယ်။ 

လုပ်ငန်းလောကထဲကို ခြေစုံပစ်ဝင်တဲ့အခါ ဘယ်သူ့ကိုမှ တိုင်ပင်စရာမလိုဘဲ ကိုယ့်စိတ်ကြိုက် ပုံဖော်ခွင့်ရတာဟာ Sole Proprietorship ရဲ့ အလှပဆုံးအချက်ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလွတ်လပ်မှုရဲ့ နောက်ကွယ်မှာတော့ ကြီးမားတဲ့ တာဝန်ယူမှုတွေ ရှိနေပါတယ်။

တစ်ဦးတည်းသော အရှင်သခင် (Single Ownership & Control)

ဒီလုပ်ငန်းမှာ ကိုယ်ဟာ ဘုရင်ပါပဲ။ ဆုံးဖြတ်ချက်မှန်သမျှဟာ ကိုယ့်ဆီကပဲ လာပါတယ်။

• သူများဆန္ဒကို ငဲ့နေစရာမလိုတဲ့အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်တွေဟာ အရမ်းမြန်တယ်။ ခေတ်ရေစီးကြောင်း ပြောင်းလဲရင် ချက်ချင်း လိုက်ပြောင်းနိုင်တဲ့ Agility (သွက်လက်မှု) ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ ဒီလုပ်ငန်းရဲ့ အကြီးမားဆုံး လက်နက်ပါပဲ။

အချိုရော အခါးပါ ကိုယ်တိုင်ပဲ (Sole Beneficiary of Profits & Losses)

ရလာတဲ့ အမြတ်ကို ဘယ်သူ့ကိုမှ ခွဲပေးစရာမလိုသလို၊ ရှုံးလာရင်လည်း ဘယ်သူ့ကိုမှ အပြစ်ပုံချလို့ မရပါဘူး။

• ကိုယ့်ထမင်း ကိုယ်ရှာစားခြင်း ရဲ့ အရသာပါပဲ။ အောင်မြင်တဲ့အခါ ရလာတဲ့ အသီးအပွင့်ဟာ ကိုယ့်ကြိုးစားမှုရဲ့ ရလဒ်စစ်စစ် ဖြစ်တဲ့အတွက် အရမ်းကို ပီတိဖြစ်ရပါတယ်။

အကန့်အသတ်မရှိသော တာဝန်ယူမှု (Unlimited Liability) - သတိပြုရန်အချက်

ဒါကတော့ ဒီလုပ်ငန်းပုံစံရဲ့ အကြောက်စရာအကောင်းဆုံး အစိတ်အပိုင်းပါ။ လုပ်ငန်းနဲ့ ပိုင်ရှင်ကို ဥပဒေအရ ခွဲခြားမထားပါဘူး။

လုပ်ငန်းအကြွေးဟာ ပိုင်ရှင်ရဲ့အကြွေး ပါပဲ။ လုပ်ငန်းက အကြွေးမဆပ်နိုင်ရင် အိမ်ထဲက ရေခဲသေတ္တာကအစ၊ သင့်ကိုယ်ပိုင်ကားအဆုံး အကြွေးရှင်က သိမ်းပိုင်ခွင့်ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီလမ်းကို လျှောက်တဲ့အခါ သတိ ဆိုတဲ့ အဖော်ကို အမြဲတမ်း ဘေးမှာ ထားရပါတယ်။

Unlimited Liability  အကြွေးတွေအတွက် အကန့်အသတ်မရှိ တာဝန်ယူရသူဆိုတာနဲ့ သိရမှာကလုပ်ငန်းမှာ အကြွေးတင်တဲ့အခါ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားတဲ့ ငွေကြေးတင်မကဘဲ ကိုယ်ပိုင်ဆိုင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေအထိပါ ပါသွားနိုင်တယ် လို့ ဆိုလိုတာပါ။ဘာတွေပါဝင်လဲဆိုတော့

လုပ်ငန်းပိုင်ပစ္စည်းနဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်း မခွဲခြားခြင်း

အကယ်၍ လုပ်ငန်းက အရှုံးပေါ်လို့ဖြစ်စေ၊ အကြွေးတွေတင်လို့ဖြစ်စေ လုပ်ငန်းပိုင်ငွေကြေးနဲ့ ပစ္စည်းတွေရောင်းပြီး ဆပ်တာတောင် မလောက်ဘူးဆိုရင် General Partner ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းတွေဖြစ်တဲ့ -

• အိမ်နှင့် ခြံမြေ

• ကိုယ်ပိုင်ကား

• ဘဏ်စာအုပ်ထဲက စုဆောင်းငွေ

• အခြား အဖိုးတန်ပစ္စည်းများ

အစရှိတာတွေကိုပါ တရားဥပဒေအရ သိမ်းယူပြီး အကြွေးဆပ်ခိုင်းခွင့် ရှိပါတယ်။

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုထက် ပိုမိုတာဝန်ရှိခြင်း

ဥပမာအားဖြင့် ကိုယ်က လုပ်ငန်းထဲမှာ ငွေကျပ် သိန်း ၁၀၀ ပဲ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားတယ် ဆိုပါစို့။ ဒါပေမဲ့ လုပ်ငန်းက သိန်း ၅၀၀ အကြွေးတင်သွားရင် ငါထည့်ထားတဲ့ သိန်း ၁၀၀ ပဲ ဆုံးရှုံးခံမယ် လို့ ပြောလို့မရပါဘူး။ ကျန်တဲ့ သိန်း ၄၀၀ ကိုလည်း ကိုယ့်မှာ ပေးဆပ်ရန် တာဝန်အပြည့်ရှိပါတယ်။

လွယ်ကူရိုးရှင်းသော စည်းမျဉ်း (Minimal Legal Formalities)

ကုမ္ပဏီကြီးတွေလို အစီရင်ခံစာတွေ တောင်ပုံရာပုံ တင်စရာမလိုသလို၊ ဥပဒေကြောင်းအရ ရှုပ်ရှုပ်ထွေးထွေး လုပ်စရာ မလိုပါဘူး။ လူတစ်ယောက်ဟာ စိတ်ကူးရှိရင် မနက်ဖြန်မှာတင် ဆိုင်လေးတစ်ဆိုင် ချက်ချင်း ဖွင့်နိုင်ပါတယ်။ ဒီရိုးရှင်းမှုကပဲ လူအများစုကို စီးပွားရေးလောကထဲ တွန်းပို့ပေးနေတာပါ။

Sole Proprietorship ဆိုတာ တစ်ကိုယ်တော် လှေလှော်ခြင်း နဲ့ အတော်တူပါတယ်။ လှေငယ်လေးဖြစ်တဲ့အတွက် လှည့်ချင်တဲ့ဘက်ကို မြန်မြန်လှည့်လို့ရပေမယ့်၊ မုန်တိုင်းကြီးကြီးနဲ့ တွေ့တဲ့အခါမှာတော့ တော်တော်လေး ရုန်းကန်ရပါတယ်။

လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ ဒီပုံစံကို ရွေးချယ်တယ်ဆိုတာ ကိုယ်တိုင်ပဲ ခေါင်းဆောင်၊ ကိုယ်တိုင်ပဲ နောက်လိုက် လုပ်ရဲတဲ့ သတ္တိရှိဖို့ လိုပါတယ်။ အားသာချက်ကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကူးအိမ်မက်ကို ဘယ်သူ့မှ ခွင့်ပြုချက်တောင်းစရာမလိုဘဲ လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ခွင့် ရတာပါပဲ

၂။ Partnership (အစုစပ်လုပ်ငန်း)

အစုစပ်ကတော့ စိတ်တူကိုယ်တူ သူငယ်ချင်းတွေ၊ မိတ်ဆွေတွေနဲ့ လက်တွဲပြီး လုပ်ကိုင်တဲ့ ပုံစံပါ။

• အရင်းအနှီးကို စုထုတ်ကြသလို၊ လုပ်ငန်းတာဝန်တွေကိုလည်း ခွဲဝေယူကြပါတယ်။ တစ်ယောက်မှာ မရှိတဲ့ အရည်အချင်းကို နောက်တစ်ယောက်က ဖြည့်ဆည်းပေးတာမျိုးပါ။

• ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ပြောရရင်တော့ ဒီနည်းလမ်းက  အသင်းလိုက် လှေလှော်တာလို ပါပဲ။ အင်အားပိုကြီးတယ်၊ ဝန်ပေါ့သွားတယ်၊ စိတ်ကူးစိတ်သန်းတွေ ပိုစုံလာတယ်။ ဒါပေမဲ့ သတိထားရမှာက အမြင်မတူမှု ပါ။ အစုစပ်လုပ်ငန်းတွေဟာ ငွေကြောင့်ထက် လူတွေကြားထဲက ဆက်ဆံရေးကြောင့် ပျက်စီးတတ်တာကို ကျွန်တော်တို့ သတိထားရပါမယ်။

အစုစပ်လုပ်ငန်း (Partnership) ဆိုတဲ့ လမ်းမပေါ်ကို စတင်လျှောက်လှမ်းပြီဆိုရင် ဒါဟာ အိမ်ထောင်ဖက်ရွေးချယ်သလိုပဲ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။ စာရင်းကိုင်နဲ့ ဘဏ္ဍာရေးပညာအရ ဒီလမ်းမှာ General Partnership (အထွေထွေအစုစပ်) နဲ့ Limited Partnership (ကန့်သတ်အစုစပ်) ဆိုပြီး လမ်းခွဲနှစ်ခု ရှိနေပါတယ်။

ဒီလမ်းနှစ်သွယ်ရဲ့ ကွာခြားချက်ဟာ သာမန်အချိန်မှာ မသိသာပေမဲ့ အရှုံးနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတဲ့ အခါမှာတော့ သေရေးရှင်ရေးတမျှ ကွာခြားသွားတတ်ပါတယ်။

အစုစပ်လုပ်ငန်း၏ လမ်းခွဲနှစ်သွယ်

General Partnership (အထွေထွေ အစုစပ်လုပ်ငန်း)

ဒါကတော့ အစုစပ်ပါဝင်သူအားလုံးက အစစအရာရာ တူညီစွာ တာဝန်ယူကြတဲ့ ပုံစံမျိုးပါ။

• လူတိုင်းက လုပ်ငန်းကို တက်တက်ကြွကြွ စီမံခန့်ခွဲခွင့်ရှိသလို၊ လုပ်ငန်းမှာ အကြွေးတင်လာရင်လည်း လူတိုင်းမှာ Unlimited Liability (အကန့်အသတ်မရှိ တာဝန်ရှိမှု) ရှိပါတယ်။

• အောင်မြင်ရင် အတူတူ၊ ရှုံးရင်တော့ လုပ်ငန်းပိုင်ဆိုင်မှုတင်မကဘဲ အစုစပ်ဝင်သူတွေရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အိမ်၊ ကိုယ်ပိုင်ကားတွေအထိ အကြွေးရှင်က လိုက်တောင်းပိုင်ခွင့်ရှိပါတယ်။ တစ်ယောက်အမှားဟာ အားလုံးရဲ့အမှား ဖြစ်သွားတတ်တဲ့ ပုံစံမျိုးပါ။

Limited Partnership (ကန့်သတ် အစုစပ်လုပ်ငန်း)

ကန့်သတ် အစုစပ်လုပ်ငန်းကတော့ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုကို အလွှာနှစ်ခု ခွဲခြားထားတဲ့ ပုံစံပါ။ ဒီထဲမှာ အစုစပ်ဝင်သူ (၂) မျိုး ပါဝင်ပါတယ် -

• General Partner (အထွေထွေ အစုစပ်ဝင်သူ) - သူကတော့ လုပ်ငန်းကို ဦးဆောင်စီမံရသူဖြစ်ပြီး အကြွေးတွေအတွက် အကန့်အသတ်မရှိ တာဝန်ယူရသူပါ။

• Limited Partner (ကန့်သတ် အစုစပ်ဝင်သူ) - သူကတော့ ငွေပဲစိုက်ထုတ်သူ (Silent Partner) ပါ။ လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲမှုမှာ ဝင်မပါရသလို၊ လုပ်ငန်းရှုံးနိမ့်သွားရင်လည်း သူရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားတဲ့ ငွေပမာဏလောက်ပဲ ဆုံးရှုံးမှာဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကိုတော့ ဘယ်သူမှ လာထိလို့မရပါဘူး။

• ငွေတော့ စိုက်ချင်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ အကြွေးနွံထဲထိတော့ ကိုယ်တိုင်မနစ်ချင်ဘူးဆိုတဲ့ သူတွေအတွက် သင့်တော်တဲ့ ပုံစံမျိုးပါ။

ဒီမှာ သတိထားရမှာက Limited Partnership (LP) လို့ခေါ်တဲ့ ဒုတိယလုပ်ငန်းအမျိုးအစားထဲမှာ General Partner ဆိုတဲ့ "လူ" တစ်ယောက် မဖြစ်မနေ ပါရပါတယ်။

ဥပမာ - "ရွှေမင်းသား" အထည်ဆိုင် (Limited Partnership ပုံစံနဲ့ လုပ်တယ်ထားပါ)

ကိုမင်း (General Partner) - သူက ဆိုင်မှာထိုင်တယ်၊ ဝန်ထမ်းခန့်တယ်၊ အကုန်စီမံတယ်။ ဆိုင်အကြွေးတင်ရင် သူက အကုန်တာဝန်ယူရမယ်။ (ဒါကြောင့် သူ့ကို General Partner လို့ ခေါ်တာပါ)

မမလှ (Limited Partner) - သူက အရင်းနှီး သိန်း ၁၀၀ စိုက်တယ်။ ဆိုင်ကို လာမကြည့်ဘူး (Silent Partner)။ ဆိုင်ရှုံးရင် သူစိုက်ထားတဲ့ သိန်း ၁၀၀ ပဲ ဆုံးရှုံးမယ်။ သူ့အိမ်ကို လာသိမ်းလို့မရဘူး။

နားရှင်းသွားအောင် ဇယားကို ကြည့်နိုင်ပါတယ်။

အချက်အလက်	General Partnership (GP)	Limited Partnership (LP)
ပါဝင်သူများ	အားလုံးက General Partners တွေချည်းပဲ။	General Partner (စီမံသူ) + Limited Partner (ငွေစိုက်သူ) ရောနေ။
စီမံခန့်ခွဲမှု	အားလုံး ဝိုင်းလုပ်။	General Partner ပဲ လုပ်ခွင့်ရှိသည်။ Limited Partner ဝင်မပါရပါ။
အကြွေးတာဝန်	အားလုံးမှာ အကန့်အသတ်မရှိ တာဝန်ရှိ။	General Partner က အကုန်တာဝန်ယူရပြီး၊ Limited Partner က စိုက်ထားသလောက်ပဲ တာဝန်ရှိ။

ပူးတွဲတာဝန်ရှိမှု (Joint and Several Liability)

အကယ်၍ အစုစပ်လုပ်ငန်းမှာ Partner အများကြီးရှိရင်တောင်မှ အကြွေးရှင်က အဆင်ပြေတဲ့သူ (သို့မဟုတ်) ပိုက်ဆံရှိတဲ့သူတစ်ယောက်တည်းဆီကနေ အကြွေးအားလုံးကို တောင်းပိုင်ခွင့်ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်အမှားကြောင့်မဟုတ်ဘဲ တခြား Partner တစ်ယောက်ရဲ့ အမှားကြောင့်ဖြစ်လာတဲ့ အကြွေးကိုလည်း အကန့်အသတ်မရှိ လိုက်လံပေးဆပ်ရတတ်ပါတယ်။

လုပ်ငန်းခွင်မှာ အစုစပ်လုပ်ငန်းတွေ ပျက်စီးသွားတာကို ကြည့်ရင် အများအားဖြင့် တာဝန်ယူမှု ကို သေချာမခွဲခြားခဲ့ကြလို့ပါပဲ။

General Partnership မှာ တစ်ယောက်က စည်းကမ်းမဲ့ သုံးဖြတ်လိုက်တဲ့ အကြွေးကို ကျန်တဲ့သူတွေက ကိုယ်ပိုင်အိမ်ရောင်းပြီး ဆပ်လိုက်ရတာမျိုးတွေ ရှိတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် General Partnership လုပ်မယ်ဆိုရင် ပါဝင်တဲ့သူတွေရဲ့ လူကျင့်ဝတ် နဲ့ လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှု ကို ကောင်းကောင်း ယုံကြည်ဖို့ လိုပါတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း Limited Partnership ဟာ လုပ်ငန်းချဲ့ထွင်ဖို့အတွက် အလွန်ကောင်းတဲ့ နည်းလမ်းပါ။ ကိုယ့်မှာ လုပ်ငန်းအကြံအစည် (Idea) နဲ့ ကြိုးစားမှုရှိပြီး၊ အရင်းအနှီးပဲ လိုနေတယ်ဆိုရင် အခြားသူတွေကို အန္တရာယ်ကင်းတဲ့ Limited Partner အဖြစ် ဖိတ်ခေါ်ပြီး လက်တွဲနိုင်ပါတယ်။

ပြန့်ချုံ့ရမယ်ဆိုရင် Limited Partner ကတော့ သူထည့်ထားတဲ့ ရင်းနှီးငွေလောက်ပဲ ဆုံးရှုံးနိုင်ပေမဲ့၊ General Partner ကတော့ လုပ်ငန်းရှုံးရင် ဘဝပျက်သည်အထိ တာဝန်ယူရမယ့် သဘောမျိုးပါ။ ဒါကြောင့် လုပ်ပိုင်ခွင့် အပြည့်အဝရှိသလို၊ စွန့်စားရမှု (Risk) လည်း အလွန်မြင့်မားပါတယ်

အစုစပ်လုပ်ငန်းဆိုတာ အင်အားစုစည်းခြင်းဖြစ်သလို၊ တာဝန်ခွဲဝေခြင်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်

ကိုယ့်ရဲ့ လက်တွဲဖော်ကို ဘယ်လောက်ယုံကြည်သလဲ၊ ကိုယ်တိုင်ကရော ဘယ်လောက်အထိ တာဝန်ယူနိုင်မလဲဆိုတဲ့အပေါ် မူတည်ပြီး ဒီလမ်းနှစ်သွယ်ထဲက တစ်ခုကို ပါးပါးနပ်နပ် ရွေးချယ်သင့်ပါတယ်။

၃။ Corporation (ကော်ပိုရေးရှင်း သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီကြီးတွေ)

ဒါကတော့ လုပ်ငန်းကို လူပုဂ္ဂိုလ်နဲ့ သီးခြားခွဲထုတ်လိုက်တဲ့ ဥပဒေအရ တည်ရှိသော အဖွဲ့အစည်း (Legal Entity) ဖြစ်ပါတယ်။

• ရှယ်ယာရှင်တွေ အများကြီး ပါဝင်နိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုကို သီးခြားစီ ခွဲထားလေ့ရှိပါတယ်။ လုပ်ငန်းပိုင်ရှင် (ရှယ်ယာရှင်) ကွယ်လွန်သွားရင်တောင် လုပ်ငန်းက ဆက်ရှိနေမှာပါ။

• သင်္ဘောကြီးတစ်စင်း လိုပေါ့ ။ ခိုင်ခံ့တယ်၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ အများကြီး ဆွဲဆောင်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ စနစ်တကျ ရှိရမယ်၊ အစိုးရရဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို လိုက်နာရမယ်၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့အခါ အဆင့်ဆင့် သွားရတဲ့အတွက် နှေးကွေးတတ်ပါတယ်။

Corporation သို့  ဥပဒေအရ သီးခြားရပ်တည်နိုင်သော စီးပွားရေးအင်အားစု

Corporation ရဲ့ အထူးခြားဆုံးအချက်ကတော့ သူဟာ ပိုင်ရှင်တွေနဲ့ သီးခြားခွဲထွက်ပြီး ကိုယ်ပိုင်နာမည်၊ ကိုယ်ပိုင်ဂုဏ်သတင်းနဲ့ ရပ်တည်တာပါ။ လူတစ်ယောက်လိုပဲ တရားစွဲဆိုနိုင်သလို၊ တရားစွဲခံရနိုင်တဲ့ အခွင့်အရေးလည်း ရှိပါတယ်။

Corporation သင်္ဘောကြီးရဲ့ အားသာချက်

• Limited Liability (တာဝန်ယူမှု ကန့်သတ်ချက်ရှိခြင်း) - အကြီးမားဆုံး အကာအကွယ်ပါ။ လုပ်ငန်းနဲ့ ပိုင်ရှင်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပိုင်ဆိုင်မှုကို သီးခြားခွဲထုတ်ထားတာကြောင့် လုပ်ငန်းရှုံးနိမ့်လို့ အကြွေးတွေဘယ်လောက်တင်ပါစေ၊ ပိုင်ရှင်ရဲ့ အိမ်၊ ခြံ၊ မြေတွေကို ထိပါးလို့မရပါဘူး။ ဒါဟာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေအတွက် ဘေးကင်းလုံခြုံတဲ့ အိမ်မက် ပါပဲ။

• Perpetual Succession (အစဉ်အမြဲ တည်တံ့နေတာ) -  ပိုင်ရှင် ဒါမှမဟုတ် ရှယ်ယာရှင်တွေ သေဆုံးသွားရင်တောင် ကုမ္ပဏီကတော့ မသေပါဘူး။ ရှယ်ယာလွှဲပြောင်းမှုတွေနဲ့ လုပ်ငန်းက နှစ်ပေါင်းရာချီ ဆက်လက်ရှင်သန်နေမှာပါ။

• Professional Management (ကျွမ်းကျင်သူများဖြင့် စီမံခြင်း) - ပိုင်ရှင်ကိုယ်တိုင် လုပ်ငန်းမလုပ်တတ်ရင်တောင် တော်တဲ့ မန်နေဂျာတွေကို ငှားရမ်းပြီး စနစ်တကျ လည်ပတ်နိုင်ပါတယ်။ ပိုင်ဆိုင်သူ နဲ့ စီမံသူ ကွဲပြားနေခြင်းဟာ လုပ်ငန်းကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စေပါတယ်။

• Ease of Raising Capital (အရင်းအနှီး ရှာဖွေရလွယ်ကူခြင်း) - ရှယ်ယာတွေ ထုတ်ရောင်းပြီး လူအများကြီးဆီကနေ အရင်းအနှီးကို အလွယ်တကူ စုဆောင်းနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လုပ်ငန်းကြီးတွေအထိ ချဲ့ထွင်နိုင်တာပါ။

စိန်ခေါ်မှုတွေကကော

• Double Taxation (အခွန်နှစ်ထပ် ဆောင်ရရခြင်း) - Corporation တွေရဲ့ အကြီးမားဆုံး ပြဿနာ၊ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးပါ။ ကုမ္ပဏီကရတဲ့ အမြတ်အပေါ်မှာ အစိုးရကို အခွန်တစ်ကြိမ်ဆောင်ရသလို၊ အဲဒီအမြတ်ကို ရှယ်ယာရှင်တွေကို ခွဲဝေပေးတဲ့အခါမှာလည်း ရှယ်ယာရှင်တွေက ကိုယ်ပိုင်ဝင်ငွေခွန်အဖြစ် နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်ဆောင်ရပါတယ်။

• Agency Problem (ပိုင်ရှင်နှင့် စီမံသူကြား ပဋိပက္ခ) - ပိုင်ရှင်နဲ့ စီမံသူက သီးခြားစီဖြစ်နေတဲ့အတွက် တစ်ခါတစ်ရံ မန်နေဂျာတွေက ရှယ်ယာရှင်တွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားထက် ကိုယ်ကျိုးကို ပိုကြည့်တာမျိုး၊ အမြင်မတူတာမျိုးတွေကြောင့် လုပ်ငန်းအတွင်း ပြဿနာတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

Corporation ဆိုတာ လုပ်ငန်းခွင်မှာတော့ အကာအကွယ်ပါတဲ့ စွန့်စားခန်း တစ်ခုပါ။

တစ်ဦးတည်းပိုင်လုပ်ငန်းမှာ ကိုယ်မှားရင် ကိုယ်ခံရပေမဲ့ Corporation မှာတော့ စနစ်တစ်ခုနဲ့ သွားတဲ့အတွက် အကာအကွယ်တွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအကာအကွယ်တွေရဲ့ တန်ဖိုးကတော့ Double Taxation နဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေ ပါပဲ။ ဒါ့အပြင် Corporation ဆိုတာ တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ အစွမ်းထက်၊ စုပေါင်းအင်အားနဲ့ စနစ်ကို ယုံကြည်သူတွေအတွက် အသင့်တော်ဆုံး ပုံစံပါ။

ပိုင်ရှင်မရှိတော့ရင်တောင် ဆက်လက်ရှင်သန်နေမယ့် လုပ်ငန်းအင်ပါယာကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်ချင်တယ်ဆိုရင်တော့ Corporation ဟာ ရှောင်လွှဲလို့မရတဲ့ ရွေးချယ်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်

စီးပွားရေးခရီးကို ပုံဖော်မည့် ပုံစံ (၃) မျိုးကို ကြည့်လိုက်ရင် ဒီ (၃) မျိုးစလုံးရဲ့ ကောင်းကွက်၊ ဆိုးကွက်တွေကို သတိထားမိမှာပါ။

• Sole Proprietorship ကနေ စတင်တဲ့သူတွေဟာ ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ်ကိုယ် ရပ်တည်ရတဲ့အတွက် မာကျော တဲ့ စိတ်ဓာတ်ရှိလာမယ်။

• Partnership လုပ်တဲ့အခါမှာတော့ ယုံကြည်မှု ဆိုတာ ငွေထက်ပိုတန်ဖိုးရှိကြောင်း သိမြင်နိုင်ပါတယ်။

• Corporation အဆင့် ရောက်သွားတဲ့အခါမှာတော့ စနစ် (System) ကသာ လုပ်ငန်းကို ရှေ့ဆက်မောင်းနှင်တာတာပါ။။

လုပ်ငန်းတစ်ခုရဲ့ ပုံစံကို ရွေးချယ်တာဟာ ကိုယ့်ရဲ့ ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆိုင်ပါတယ်။

အေးအေးဆေးဆေး ကိုယ်ပိုင်အလုပ်လေး လုပ်ချင်တာလား၊ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ စုပေါင်းအင်အား ပြချင်တာလား၊ ဒါမှမဟုတ် ကမ္ဘာအထိ ခြေဆန့်မယ့် ကုမ္ပဏီကြီး တည်ဆောက်ချင်တာလား ဆိုတာပေါ် မူတည်ပြီး ကိုယ့်အတွက် အကိုက်ညီဆုံး ပိုင်ဆိုင်မှုပုံစံကို ရွေးချယ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မျက်စိရှင်းသွားအောင် အဆုံးသတ်ကို ဇယားလေးကြည့်လိုက်ပါ။ 

ပိုင်ဆိုင်မှု ပုံစံနှိုင်းယှဉ်ချက်ဇယား

အချက်အလက်	တစ်ဦးတည်းပိုင် (Sole Proprietorship)	အစုစပ်လုပ်ငန်း (Partnership)	ကော်ပိုရေးရှင်း (Corporation)
ပိုင်ဆိုင်မှု	တစ်ဦးတည်းပိုင်	(၂) ဦး သို့မဟုတ် ထိုထက်ပိုသော အစုစပ်ဝင်သူများ	ရှယ်ယာရှင်များ (Shareholders)
တာဝန်ယူမှု (Liability)	အကန့်အသတ်မရှိ (ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းထိ ပါသွားနိုင်)	အကန့်အသတ်မရှိ (General Partners များအတွက်)	အကန့်အသတ်ရှိ (ရှယ်ယာရှင်များအတွက် ဘေးကင်း)
အခွန်ဆောင်ခြင်း	တစ်ဦးချင်းဝင်ငွေခွန်သာ ဆောင်ရ	တစ်ဦးချင်းဝင်ငွေခွန်သာ ဆောင်ရ	အခွန်နှစ်ထပ်ဆောင်ရခြင်း (ကုမ္ပဏီရော၊ ရှယ်ယာရှင်ပါ ဆောင်ရ)
ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်း	ပိုင်ရှင်တစ်ဦးတည်းကသာ ဆုံးဖြတ်	အစုစပ်ဝင်သူများ အချိုးကျ ခွဲဝေဆုံးဖြတ်	ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ (Board of Directors) မှ ဆုံးဖြတ်
လုပ်ငန်းသက်တမ်း	ပိုင်ရှင်နားလျှင်/ကွယ်လွန်လျှင် ရပ်ဆိုင်း	အစုစပ်ဝင်သူ နုတ်ထွက်လျှင် ပျက်ပြယ်တတ်	အစဉ်အမြဲ တည်တံ့နေ (ရှယ်ယာရှင် ပြောင်းလဲသော်လည်း မပျက်စီး)

Refenrences

Ross, S. A., Westerfield, R. W., & Jordan, B. D. (2016). Fundamentals of corporate finance (11th ed.). New York, NY: McGraw-Hill Education.