Chapter 2.15 (Financial Management) : Securities - အိပ်မက်များကို အရင်းအနှီးအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း

Chapter 2.15 (Financial Management) : Securities - အိပ်မက်များကို အရင်းအနှီးအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း

ဘဏ္ဍာရေးလောကရဲ့ နှလုံးသားလို့ခေါ်တဲ့ Securities (ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ) အကြောင်းကို ပြောရရင် ဒါဟာ စာရွက်စာတမ်းသက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ လုပ်ငန်းရှင်တွေအတွက် အတောင်ပံ ဖြစ်သလို၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေအတွက်တော့ မျိုးစေ့ ချရသလိုပါပဲ။

Securities ဆိုတာ ရိုးရိုးလေးပြောရရင် ငွေကြေးတန်ဖိုးရှိတဲ့ ကတိကဝတ် စာချုပ်တွေပါ။ ထုတ်ဝေသူနှင့် ဝယ်ယူသူကြားထဲမှာ  လွှဲပြောင်းနိုင်တဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ပိုင်ဆိုင်မှုများအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ထားပါတယ်။ (Bodie, Kane, & Marcus, 2014)။ အစိုးရဖြစ်ဖြစ်၊ ကုမ္ပဏီကြီးတွေဖြစ်ဖြစ် သူတို့ရဲ့ လုပ်ငန်းတွေ ချဲ့ထွင်ဖို့၊ လမ်းတံတားတွေ ဆောက်ဖို့ ငွေအမြောက်အမြား လိုအပ်တဲ့အခါ ဒီ Securities တွေကို ထုတ်ရောင်းပြီး အရင်းအနှီး ရှာကြပါတယ်။

အရင်းအနှီး ရှာဖွေရာ ဘဏ္ဍာတိုက်

စွန့်ဦးတီထွင်သူတွေနဲ့ အစိုးရတွေအတွက် Securities Market ဟာ ရေရှည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေအတွက် ငွေထုတ်ပေးတဲ့ ဘဏ္ဍာတိုက်ကြီး ပါပဲ။ ဒီမှာ အဓိကအားဖြင့် လမ်းနှစ်သွယ် ရှိပါတယ်။

Equity Security (Stock) — ပိုင်ရှင်အဖြစ် လက်တွဲခြင်း

ဒါကတော့ ကျွန်တော်တို့ သိကြတဲ့ ရှယ်ယာ ပါပဲ။

• ရှယ်ယာဝယ်တယ်ဆိုတာ အဲဒီလုပ်ငန်းရဲ့ အပူအအေး ကို အတူတူ ခံစားဖို့ လက်မှတ်ထိုးလိုက်တာပါ။ ကုမ္ပဏီ အမြတ်ရရင် အမြတ်ဝေစု (Dividend) စားရမယ်၊ ကုမ္ပဏီ တန်ဖိုးတက်ရင် ကိုယ့်ရှယ်ယာတန်ဖိုး တက်မယ်။

• ဒါဟာ အနာဂတ်ကို အတူတူ ပုံအောခြင်း ပါ။ ကိုယ်ဟာ လုပ်ငန်းတစ်ခုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရလိုက်တာ ဖြစ်လို့ အဲဒီလုပ်ငန်း အောင်မြင်တဲ့အခါ ရလာတဲ့ ပီတိဟာ ငွေကြေးထက်တောင် ပိုနက်နဲပါတယ်။

Debt Security (Bond) — ယုံကြည်မှုဖြင့် ငွေချေးခြင်း

ဒါကတော့ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ် လို့ ခေါ်တဲ့ Bond တွေပါ။

• ကိုယ်က ကုမ္ပဏီ (ဒါမှမဟုတ်) အစိုးရကို ငွေချေးလိုက်တာပါ။ သူတို့က သတ်မှတ်ထားတဲ့ ကာလတစ်ခုရောက်ရင် သင့်ငွေကို ပြန်ဆပ်ရမယ့်အပြင် ကြားထဲမှာ အတိုး (Interest) ပေးရပါတယ်။

• တည်ငြိမ်တဲ့ ရိတ်သိမ်းမှု လို့လည်းအလွယ်မှတ်နိုင်ပါတယ်။ ရှယ်ယာလိုတော့ ရင်မခုန်ရဘူး၊ ပုံမှန် ဝင်ငွေလေး ရနေမယ်။ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုကို မြတ်နိုးသူတွေအတွက်တော့ Bond ဟာ အကောင်းဆုံး ခိုလှုံရာပါပဲ။

Securities ဆိုတာ ယုံကြည်မှုကို စက္ကူအဖြစ် ပြောင်းလဲထားတာပါ။ အစိုးရက ထုတ်တဲ့ Bond ကို ဝယ်တယ်ဆိုတာ အဲဒီအစိုးရရဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုကို ယုံကြည်လို့ဖြစ်ပြီး၊ ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ Stock ကို ဝယ်တယ်ဆိုတာ အဲဒီလုပ်ငန်းရဲ့ အနာဂတ်ကို ယုံကြည်လို့ပါ။

Securities ဆိုတာ ငွေကို အလုပ်ပေးတဲ့ နည်းလမ်းပါ။ ကိုယ်တိုင် ပင်ပင်ပန်းပန်း မလုပ်နိုင်ရင်တောင် တော်တဲ့သူတွေ၊ တော်တဲ့အစိုးရတွေရဲ့ လုပ်ငန်းတွေမှာ ကိုယ့်ငွေကို အင်အားအဖြစ် ထည့်ဝင်လိုက်တာပါပဲ။

Finance သမားတစ်ယောက်အနေနဲ့ Securities တွေကို နားလည်ထားတာဟာ ကိုယ့်ရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ဘယ်နေရာမှာ မျိုးစေ့ ချမလဲဆိုတာ ဆုံးဖြတ်နိုင်တဲ့ မြေဆီလွှာ ကျွမ်းကျင်သူ တစ်ယောက် ဖြစ်လာစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်ခင်ဗျာ။

ကျွန်တော်တို့ ဒီနေ့ခေတ်မှာ ပြောနေကြတဲ့ security တွေ ဘယ်လိုပေါ်ပေါက်ခဲ့သလဲဆိုတာကို သမိုင်းကြောင်းပြန်သွားရအောင်။ 

Securities သမိုင်း- စွန့်စားခန်း

ဘဏ္ဍာရေးလောကရဲ့ Securities (ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ) သမိုင်းကြောင်းဟာ တကယ်တော့ လူသားတွေရဲ့ ယုံကြည်မှု ကို စက္ကူပေါ်မှာ မှတ်တမ်းတင်လာခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ရာနဲ့ချီတဲ့ ခရီးစဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသမိုင်းဟာ သင်္ဘောသားတွေရဲ့ စွန့်စားမှုကနေ စတင်ခဲ့တာလို့ ပြောရင် ပိုပြီး မှန်ပါလိမ့်မယ်။

ယနေ့ခေတ်မှာ ဖုန်းလေးတစ်လုံးနဲ့ ရှယ်ယာဝယ်နေတာဟာ အရင်ကတော့ အသက်နဲ့ရင်းရတဲ့ စွန့်စားမှုတွေကနေ မြစ်ဖျားခံခဲ့တာပါ။

အစပြုခြင်း - ပင်လယ်ရေကြောင်းနှင့် Joint-Stock ကုမ္ပဏီများ (၁၆၀၀ ပြည့်နှစ်များ)

Securities သမိုင်းရဲ့ အစဟာ ၁၇ ရာစု အစောပိုင်း Dutch East India Company (VOC) ကနေ စတင်ခဲ့တာပါ။ အဲဒီတုန်းက ဥရောပတိုက်သားတွေဟာ အရှေ့တိုင်းဆီကို ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်တွေ သွားရှာဖို့ သင်္ဘောတွေ လွှတ်ကြပါတယ်။

• သင်္ဘောတစ်စင်း လွှတ်ဖို့က အရမ်းစျေးကြီးသလို၊ ပင်လယ်ဓားပြ ဒါမှမဟုတ် မုန်တိုင်းကြောင့် နစ်မြုပ်သွားရင် ပိုင်ရှင်ဟာ တစ်သက်လုံး နာလန်မထူနိုင်တော့ပါဘူး။

• ဒါကြောင့် သူတို့ဟာ အန္တရာယ်ကို ဝေမျှခြင်း ဆိုတဲ့ နည်းလမ်းကို သုံးလာကြပါတယ်။ လူအများဆီက ငွေစုပြီး သင်္ဘောလွှတ်တယ်၊ ရလာတဲ့ အမြတ်ကို ခွဲဝေယူကြတယ်။ ဒီမှာတင် ပထမဆုံးသော Stock (ရှယ်ယာ) တွေ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တာပါ (Petram, 2014)။

ပထမဆုံးသော စတော့အိတ်ချိန်း (၁၆၀၂ ခုနှစ်)

ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးသော တရားဝင် စတော့အိတ်ချိန်းကို Amsterdam (အမ်စတာဒမ်) မှာ တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ ရှယ်ယာရှင်တွေဟာ သူတို့ပိုင်ဆိုင်တဲ့ စာရွက် (Certificate) တွေကို တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး ပြန်လည်ရောင်းချနိုင်လာကြပါတယ်။ ဒါဟာ Secondary Market ရဲ့ မွေးဖွားခြင်းပါပဲ။

စက်မှုတော်လှန်ရေးနှင့် Securities ရဲ့  အခန်းကဏ္ဍ (၁၈၀၀ ပြည့်နှစ်များ)

၁၉ ရာစုမှာ ရထားလမ်းတွေ၊ စက်ရုံကြီးတွေ ဆောက်ဖို့ ငွေအမြောက်အမြား လိုအပ်လာပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ အစိုးရနဲ့ ကုမ္ပဏီတွေဟာ Bonds (ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်) တွေကို အကြီးအကျယ် ထုတ်ဝေလာကြပါတယ်။

• Securities တွေသာ မရှိခဲ့ရင် ကမ္ဘာကြီးရဲ့ ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးမှုတွေဟာ အခုလောက် မြန်ဆန်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ လူအများစုရဲ့ ပိုလျှံငွေတွေကို စုစည်းပြီး ကြီးမားတဲ့ ပရောဂျက်ကြီးတွေကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့တာဟာ Securities ရဲ့ ကျေးဇူးပါပဲ။

ဘေးဒုက္ခနဲ့ စည်းမျဉ်းများ (၁၉၂၉ ခုနှစ်)

သမိုင်းမှာ အမှောင်ဆုံးကာလကတော့ Great Depression ပါပဲ။ စည်းကမ်းမဲ့ အရောင်းအဝယ်လုပ်ခဲ့ကြလို့ ၁၉၂၉ မှာ စတော့ဈေးကွက်ကြီး ပြိုလဲခဲ့ပါတယ်။ ဒီဖြစ်ရပ်ကနေ သင်ခန်းစာယူပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေကို အကာအကွယ်ပေးဖို့ SEC (Securities and Exchange Commission) လို အဖွဲ့အစည်းတွေ ပေါ်ပေါက်လာပြီး Securities လောကကို ပိုပြီး စနစ်ကျစေခဲ့ပါတယ်။

ဒီဂျစ်တယ်တော်လှန်ရေး (ယနေ့ခေတ်)

အခုဆိုရင် Securities တွေဟာ စက္ကူစာရွက်တွေ မဟုတ်တော့ပါဘူး။ ကွန်ပျူတာ Screen ပေါ်က ဂဏန်းတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပါပြီ။ ယခု ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာတော့ Blockchain နည်းပညာတွေနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး ပိုမိုမြန်ဆန်၊ ပိုမိုလုံခြုံတဲ့ Securities အသွင်သစ်တွေကို မြင်တွေ့နေရပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

 Securities သမိုင်းဆိုတာ လူသားတို့ရဲ့ စုပေါင်းအင်အား ကို သက်သေပြခဲ့တဲ့ သမိုင်းပါ။ တစ်ယောက်တည်း မလုပ်နိုင်တဲ့ အရာတွေကို လူပေါင်းထောင်ချီရဲ့ ငွေကြေးတွေနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

Securities ဆိုတာ အရင်က သင်္ဘောတစ်စင်းစာ စွန့်စားမှုကနေ စတင်ခဲ့ပေမဲ့၊ အခုတော့ ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးရဲ့ စီးပွားရေးကို မောင်းနှင်နေတဲ့ အဓိက အင်ဂျင်ကြီး ဖြစ်နေပါပြီ။

ဒီအကြောင်းတွေကို သိထားခြင်းအားဖြင့် ကျွန်တော်တို့ဟာ Securities တွေကို အရောင်းအဝယ်လုပ်တဲ့အခါ ဒါဟာ ရိုးရိုးကိန်းဂဏန်းတွေ မဟုတ်ဘဲ လူသားတွေရဲ့ နှစ်ပေါင်း ၄၀၀ ကျော် စုဆောင်းလာခဲ့တဲ့ ယုံကြည်မှုစနစ် တစ်ခုကို ကိုင်တွယ်နေတာ ဖြစ်ကြောင်း ပြန်ပြောင်းတင်ပြရင်းနဲ့ .............

References

• Bodie, Z., Kane, A., & Marcus, A. J. (2014). Investments (10th ed.). New York, NY: McGraw-Hill Education.
• Petram, L. (2014). The world's first stock exchange. New York, NY: Columbia University Press.