Chapter 2.11 (Financial Management) : Commodity Market လက်တွေ့ကမ္ဘာကို မောင်းနှင်နေသော အမာခံဈေးကွက်

Chapter 2.11  (Financial Management) : Commodity Market လက်တွေ့ကမ္ဘာကို မောင်းနှင်နေသော အမာခံဈေးကွက်

Commodity Market (ကုန်စည်ဈေးကွက်) ဆိုတာကို ပြောရရင်တော့ ဒါဟာ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ အဆုတ်နဲ့ အစာအိမ် လိုပါပဲ။ ငွေကြေးဈေးကွက်တွေက ကိန်းဂဏန်းတွေ၊ ဂရပ်ဖ်တွေနဲ့ အလုပ်လုပ်နေချိန်မှာ Commodity Market ကတော့ ကျွန်တော်တို့ တကယ်ကိုင်တွယ်လို့ရတဲ့၊ စားသောက်လို့ရတဲ့၊ လောင်ကျွမ်းလို့ရတဲ့ တကယ့်ပစ္စည်းစစ်စစ် တွေနဲ့ အလုပ်လုပ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သဘာဝကပေးတဲ့ သယံဇာတတွေ (ရွှေ၊ ရေနံ၊ သတ္တု) နဲ့ မြေကြီးကထွက်တဲ့ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တွေကို အရောင်းအဝယ်လုပ်တဲ့ နေရာပါ။ ဒါဟာ စီးပွားရေးလောကရဲ့ အခြေခံအကျဆုံး အုတ်မြစ်ဖြစ်ပါတယ် (Mankiw, 2021)။

၁။ အမာ (Hard) နှင့် အပျော့ (Soft) အင်အားစုများ

ဒီဈေးကွက်မှာ ပစ္စည်းတွေကို အုပ်စု (၂) စု ခွဲခြားထားပါတယ်။

• Hard Commodities - ဒါတွေကတော့ မြေအောက်က တူးဖော်ရတဲ့ သယံဇာတတွေပါ။ ဥပမာ - ရွှေ (Gold)၊ ရေနံ (Crude Oil) နဲ့ သတ္တုတွေပေါ့။ ဒါတွေဟာ ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ ဩဇာအာဏာကို ဆုံးဖြတ်ပေးပါတယ်။

• Soft Commodities - တွေ စိုက်ပျိုးမွေးမြူလို့ရတဲ့ အရာတွေပါ။ ဥပမာ - ဆန်၊ ဂျုံ၊ ပြောင်း၊ ကော်ဖီ၊ သကြား။ ဒါတွေကတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရှင်သန်မှု အတွက် အခြေခံကျပါတယ်။

၂။ ကုန်ထုတ်လုပ်သူတို့၏ အားကိုးရာ (Hedging for Stability)

ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အတွက် ဒီဈေးကွက်ဟာ အမြတ်ထွက်ဖို့ထက် ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်ဖို့  အတွက် ပိုအရေးကြီးပါတယ်။

• ဥပမာ - မုန့်တိုက်ပိုင်ရှင်တစ်ယောက်ဟာ နောင် (၆) လမှာ ဂျုံဈေးတွေ တက်လာမှာကို စိုးရိမ်တယ်ဆိုပါစို့။ သူဟာ Commodity Market ကတစ်ဆင့် ဂျုံဈေးကို အခုကတည်းက ကြိုတင်သတ်မှတ်ဝယ်ယူထားလို့ ရပါတယ်။ ဒါဟာ သူ့ရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်အောင် ကူညီပေးတဲ့ အကာအကွယ်နံရံ ပါပဲ။

၃။ ကမ္ဘာကြီး၏ စားဝတ်နေရေးကို ဆုံးဖြတ်ခြင်း

ဒီဈေးကွက်မှာ ရေနံဈေး ၁ ဒေါ်လာ တက်သွားတာဟာ ကမ္ဘာ့အခြားတစ်ဖက်က သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ်တွေကို တက်စေသလို၊ ဂျုံဈေးတက်တာဟာ ဆင်းရဲတဲ့နိုင်ငံတွေရဲ့ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

• Commodity Market ဟာ လူသားတွေရဲ့ လိုအပ်ချက် (Needs) နဲ့ လောဘ (Greed) ကြားမှာ ကစားနေတာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီဈေးကွက်ကို ကြည့်လိုက်ရင် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးရဲ့ မြေပြင်အခြေအနေစစ်စစ် ကို မြင်တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

Commodity Market ကို အမှန်တရားဈေးကွက် လို့ ခေါ်ချင်ပါတယ်။ ရှယ်ယာဈေးတွေက အလုပ်သမားတွေရဲ့ စိတ်ကူးယဉ်မှုနဲ့ တက်နိုင်ပေမယ့်၊ Commodity ဈေးကတော့ တကယ့် ရရှိနိုင်မှု (Supply) နဲ့ အမှန်တကယ်သုံးစွဲမှု (Demand) ပေါ်မှာပဲ မူတည်ပါတယ်။

ရွှေတစ်ကျပ်သား၊ ရေနံတစ်စည် ဒါမှမဟုတ် ဆန်တစ်အိတ်ရဲ့ တန်ဖိုးဟာ ကိန်းဂဏန်းတွေတင်မကဘဲ လူသားတွေရဲ့ ချွေးနှံစာနဲ့ သဘာဝတရားရဲ့ ရင်းမြစ်တွေကို ကိုယ်စားပြုနေတာပါဗျာ။

လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ ကုန်ကြမ်းတွေ ထွက်ရှိရာ Commodity Market ကို မျက်ခြေမပြတ် စောင့်ကြည့်နေခြင်းဟာ ကိုယ့်လုပ်ငန်းရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ် ကို ခိုင်မာအောင် တည်ဆောက်နေတာနဲ့ တူပါတယ်။

Commodity Market ရဲ့ အနက်ရှိုင်းဆုံး အစိတ်အပိုင်းတွေကို ထပ်မံလေ့လာကြည့်တဲ့အခါ ဒါဟာ သာမန်အရောင်းအဝယ်ထက်စာရင် ကမ္ဘာကြီးရဲ့ ကံကြမ္မာကို စီမံခန့်ခွဲနေတဲ့ ဗျူဟာမြောက် ကစားပွဲကြီး တစ်ခုနဲ့ တူနေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

၄။ ဈေးကွက်ထဲက ဇာတ်ကောင်များ (Hedgers vs Speculators)

ဒီဈေးကွက်ထဲမှာ အဓိက ကစားသမား (၂) အုပ်စု ရှိပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က လုံးဝ ဆန့်ကျင်ဘက်ပါပဲ (Hull, 2017)။

• Hedgers (ကာကွယ်သူတွေ ) - သူတို့တွေက မြေပြင်မှာ တကယ်အလုပ်လုပ်နေတဲ့ လယ်သမားတွေ၊ ရေနံကုမ္ပဏီတွေနဲ့ လေကြောင်းလိုင်းတွေပါ။ သူတို့အတွက် အရေးကြီးဆုံးက အမြတ် ထက် ဘေးကင်းလုံခြုံမှု ပါ။ နောင်နှစ်မှာ ဆန်ဈေးတွေ ပြုတ်ကျသွားရင် ငါတို့လယ်သမားတွေ ဒုက္ခရောက်ကုန်မယ်၊ ဒါကြောင့် အခုကတည်းက ဈေးနှုန်းတစ်ခုကို အသေအချာ ချုပ်ဆိုထားမယ် ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်မျိုးပါ။

• Speculators (မှန်းဆသူ) တွေက ကတော့ အခွင့်အရေးကို စောင့်ကြည့်နေတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေပါ။ ပစ္စည်းကို ကိုင်တွယ်ဖို့ စိတ်မဝင်စားဘဲ ဈေးနှုန်းအတက်အကျကနေ အမြတ်ထုတ်ဖို့ပဲ ကြည့်ကြပါတယ်။

• Speculators တွေဟာ တစ်ခါတရံမှာ လောဘသားတွေလို့ အထင်ခံရပေမဲ့၊ တကယ်တမ်းမှာတော့ သူတို့ရှိနေလို့သာ ဈေးကွက်ထဲမှာ ငွေစီးဆင်းမှု (Liquidity) ရှိပြီး Hedgers တွေက သူတို့ရဲ့ Risk တွေကို လွှဲပြောင်းပေးနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

၅။ စာချုပ်ဖြင့် အနာဂတ်ကို ထိန်းချုပ်ခြင်း (Spot vs Futures)

ကုန်စည်ဈေးကွက်မှာ ပစ္စည်းကို လက်ငင်းလဲလှယ်တာထက် ဂတိစာချုပ် တွေနဲ့ အလုပ်လုပ်တာက ပိုများပါတယ်။ တကယ်တော့ Commodity Market ကို အဓိက အပိုင်း (၂) ပိုင်း ခွဲလိုက်ရင် Spot Market နဲ့ Futures Market ဆိုပြီး ဖြစ်လာတာပါ (Hull, 2017)။

• Spot Market - ခုပေး၊ ခုယူ စနစ်ပါ။ လက်ငင်းလိုအပ်ချက်အတွက် သုံးပါတယ်။ 

Spot Market ကို "Cash Market" သို့မဟုတ် "Physical Market" လို့လည်း ခေါ်ပါတယ်။ အရောင်းအဝယ်ဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ ပစ္စည်းကို လက်ငင်းပေးချေပြီး ချက်ချင်း (သို့မဟုတ် ၂ ရက်အတွင်း) လက်ဝယ်လွှဲပြောင်းယူတဲ့ ဈေးကွက်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာ - ကိုယ်က ရွှေဆိုင်မှာ သွားပြီး ရွှေဝယ်တယ်၊ ပိုက်ဆံချေတယ်၊ ရွှေကို အိမ်သယ်လာတယ်။ ဒါဟာ Spot Transaction တစ်ခုပါပဲ။ ဆီဆိုင်မှာ ဆီဖြည့်တာ၊ ဘုရင့်နောင်ကုန်စည်ဒိုင်မှာ ပဲကားကြီးတွေနဲ့ ပစ္စည်းချတာတွေဟာ Spot Market ထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ် (Mankiw, 2021)။

• Futures Market - နောင်ခါမှပေး၊ ဈေးကိုတော့ အခုကတည်းက သတ်မှတ် တဲ့ စနစ်ပါ။ ဥပမာ- လေကြောင်းလိုင်းတစ်ခုဟာ နောက် (၆) လမှာ သုံးမယ့် ဆီဈေးကို အခုကတည်းက Futures စာချုပ်နဲ့ ချုပ်ထားလိုက်တာမျိုးပါ။

• ပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ အနာဂတ်ကို ကြိုတင်ဝယ်ယူခြင်း ပါပဲ။ မရေရာတဲ့ အနာဂတ်မှာ ရေရာတဲ့ ဈေးနှုန်းတစ်ခု ရှိနေခြင်းက စီးပွားရေးသမားတွေအတွက်တော့ အကောင်းဆုံး အိပ်ဆေးတစ်ခွက်ပါပဲ။

Futures Contract ရဲ့ အခြေခံသဘောတရားတွေ အနေနဲ့  Contract တစ်ခုမှာ အဓိကအချက် (၄) ချက် ပါဝင်ရပါတယ်။

• Asset - ဘယ်ပစ္စည်းလဲ (ဥပမာ - ရေနံ၊ ရွှေ၊ ဂျုံ)

• Quantity - ပမာဏ ဘယ်လောက်လဲ (ဥပမာ - ရေနံစည် ၁,၀၀၀)

• Price - ဘယ်စျေးနဲ့လဲ (ဥပမာ - ၁ စည်ကို ၈၀ ဒေါ်လာ)

• Expiry Date - ဘယ်နေ့မှာလဲ (ဥပမာ - နောင် ၆ လအကြာ ဒီဇင်ဘာလ)

လက်တွေ့ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲဆိုတော့

မုန့်တိုက်ပိုင်ရှင် နှင့် လယ်သမား ရှိတယ်ဆိုပါတော့။ ဒီ နှစ်ယောက်လုံးဟာ အနာဂတ်မှာ ဖြစ်လာမယ့် စျေးနှုန်းမရေရာမှု (Price Uncertainty) ကို ကြောက်ကြသူတွေပါ။

• လယ်သမား (The Seller/Short Position) - ဂျုံတွေရိတ်သိမ်းချိန်မှာ ဂျုံစျေးတွေ ပြုတ်ကျသွားမှာကို စိုးရိမ်ပါတယ်။ သူကတော့ အခုကတည်းက စျေးကောင်းရတုန်း ရောင်းချင်တာပါ။

• မုန့်တိုက်ပိုင်ရှင် (The Buyer/Long Position) - နောင် ၆ လမှာ ဂျုံစျေးတွေ ခုန်တက်သွားရင် သူ့ရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေတက်ပြီး အရှုံးပေါ်မှာကို စိုးရိမ်ပါတယ်။ သူကတော့ အခုစျေးနဲ့ပဲ ဝယ်ထားချင်တာပါ။

အလုပ်လုပ်ပုံအနေနဲ့ 

စာချုပ်ချုပ်ဆိုချိန်မှာ နှစ်ဦးသားဟာ ဂျုံတစ်တန်ကို ၃၀၀ နဲ့ နောင် ၆ လမှာ အရောင်းအဝယ်လုပ်ဖို့ Futures စာချုပ် ချုပ်လိုက်ပါတယ်။

အချိန်ကာလအတွင်းပြောင်းလဲ မှု အနေနဲ့ ဂျုံစျေးတွေဟာ ၂၅၀ ဖြစ်လိုက်၊ ၃၅၀ ဖြစ်လိုက်နဲ့ ကစားနေပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့နှစ်ယောက်လုံးကတော့ စိတ်အေးရပါပြီ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့မှာ ၃၀၀ ဆိုတဲ့ Fixed ပုံသေ စျေးနှုန်း ရှိနေလို့ပါ။

စာချုပ်ပြည့်ချိန် (Settlement) ရောက်ပြီထားပါတော့ ။ ၆ လပြည့်တဲ့အခါ အပြင်လောကမှာ ဂျုံစျေးက ၄၀၀ ဖြစ်နေပါစေ၊ မုန့်တိုက်ပိုင်ရှင်ကတော့ စာချုပ်အတိုင်း ၃၀၀ နဲ့ပဲ ဝယ်ခွင့်ရမှာဖြစ်လို့ တစ်တန်ကို ၁၀၀ သက်သာသွားပါတယ်။ လယ်သမားကတော့ ၄၀၀ ရမယ့်အခွင့်အရေး ဆုံးရှုံးသွားပေမဲ့ သူ့အတွက် ၃၀၀ နဲ့ ရောင်းရတာဟာ ဘေးကင်းတဲ့ တွက်ချက်မှုဖြစ်လို့ ကျေနပ်ရပါတယ်။

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ Commodity Market မှာ အားနည်းချက်ကတော့ တရားဝင် Futures Market (အနာဂတ်စျေးကွက်) မရှိသေးတာပါ။

• အစဉ်အလာအရ (Informal) - နယ်က ကုန်သည်တွေနဲ့ လယ်သမားတွေကြားမှာ အကြိုပတ် တာမျိုး (သီးနှံမပေါ်ခင် စျေးကြိုဖြတ်ဝယ်တာ) ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ Futures Contract ရဲ့ ပုံစံတူဖြစ်ပေမဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ အကာအကွယ်ပေးထားတဲ့ စာချုပ်မျိုး မဟုတ်ပါဘူး။

နိုင်ငံတကာမှာ Futures Contract တွေကို လမ်းဘေးမှာ ဒါမှမဟုတ် ကုမ္ပဏီအချင်းချင်း ကြုံသလို လုပ်ကြတာမဟုတ်ဘဲ Futures Exchanges လို့ခေါ်တဲ့ တရားဝင် စည်းကမ်းသတ်မှတ်ထားတဲ့ ဈေးကွက်ကြီးတွေမှာပဲ လုပ်ကြတာပါ။

ဒါဟာ ရှယ်ယာဝယ်ချင်ရင် စတော့အိတ်ချိန်း (Stock Exchange) ကို သွားရသလိုပါပဲ။ 

• နိုင်ငံတကာမှာလို Futures Contract တွေ အလုပ်လုပ်ဖို့ဆိုရင် ခိုင်မာတဲ့ Regulator (ထိန်းချုပ်သူ) နဲ့ Price Stability (စျေးနှုန်းတည်ငြိမ်မှု) လိုအပ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဆီမှာတော့ ငွေကြေးတန်ဖိုး အတက်အကျ ကြမ်းတာကြောင့် Futures Contract ချုပ်ဖို့ ခက်ခဲနေပါသေးတယ် (Hull, 2017)။

၆။ ဈေးနှုန်းကို ကစားနေသော လက်မည်းကြီး(Market Shakers)

Commodity ဈေးနှုန်းတွေဟာ လူသားတွေရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုပြင်ပက အချက်တွေကြောင့် အပြောင်းအလဲ မြန်လွန်းပါတယ်။

• Geopolitics - အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ သေနတ်တစ်ချက်ဖောက်လိုက်တာနဲ့ ကမ္ဘာ့အခြားတစ်ဖက်က ဆီဆိုင်မှာ ဈေးတက်သွားတာဟာ Forex ထက်တောင် ပိုမြန်ပါတယ်။

• Weather - အယ်နီညို လို ဖြစ်စဉ်မျိုးကြောင့် မိုးခေါင်ရင် ကမ္ဘာ့ဆန်ဈေး၊ ကော်ဖီဈေးတွေ ခုန်တက်ကုန်ပါတယ်။ ဒါဟာ သဘာဝတရားက စီးပွားရေးလောကကို သတိပေးခေါင်းလောင်း ထိုးလိုက်တာပါပဲ။

၇။ Safe Haven - မုန်တိုင်းထန်ချိန်က ခိုလှုံရာ

ငွေကြေးဖောင်းပွမှု (Inflation) ဖြစ်ပြီး လက်ထဲက ငွေတွေ တန်ဖိုးကျလာတဲ့အခါ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေဟာ ရွှေ ဆီကို ပြေးကြပါတယ်။

• ငွေကြေးဆိုတာ အစိုးရတွေက ရိုက်ထုတ်နိုင်ပေမဲ့၊ ရွှေနဲ့ သယံဇာတတွေကိုတော့ စက်နဲ့ ရိုက်ထုတ်လို့ မရပါဘူး။ ဒါကြောင့် ကမ္ဘာပျက်မတတ် စီးပွားရေးတွေ ဆိုးရွားလာရင်တောင် Commodity တွေကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုကို အကာအကွယ်ပေးထားမယ့် နောက်ဆုံးခံကတုံး တွေ ဖြစ်နေမှာလေ။

ဒီဈေးကွက်မှာ ဈေးတက်တာ၊ ကျတာဟာ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ တကယ့် လိုအပ်ချက်နဲ့ ပေးနိုင်စွမ်းကို ဖော်ပြနေတာပါ။

Commodity Market ဆိုတာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ ကစားပွဲ၊ လယ်သမားတွေရဲ့ ချွေးနှံစာနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေရဲ့ ဉာဏ်စမ်းပဟေဠိတွေ အားလုံး ဆုံစည်းရာ နေရာကြီးပါပဲ။

ဒီဈေးကွက်ကို နားလည်ထားခြင်းဟာ ကိုယ့်ကို စာရင်းကိုင်တစ်ယောက်ထက် ပိုစေပြီး၊ ကမ္ဘာကြီး ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲဆိုတာကို မြင်နိုင်တဲ့ စီးပွားရေး မျက်စိ တစ်စုံကို ပိုင်ဆိုင်စေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ငါက စာရင်းကိုင်ပဲ၊ ငါက ကုမ္ပဏီရဲ့ ငွေစာရင်းကို စစ်နေတာပဲ၊ ကမ္ဘာ့အခြားတစ်ဖက်က ရေနံဈေးနဲ့ ရာသီဥတုက ငါနဲ့ ဘာဆိုင်လို့လဲ လို့ တွေးစရာ ရှိပါတယ်။

တကယ်တော့ Finance နဲ့ Accountant တွေဟာ ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ ရေဒါ (Radar) တွေပါ။ အပြင်မှာ မုန်တိုင်းလာနေတာကို ရေဒါက ကြိုမမြင်ရင် သင်္ဘောမှောက်မှာပေါ့။ 

Finance & Accountant များအတွက် Commodity Market က ဘာကြောင့် အသက်လဲ?

• Budgeting & Forecasting (ဘတ်ဂျက် ဆွဲခြင်းနှင့် ခန့်မှန်းခြင်း)
• Cost Accounting (ကုန်ကျစရိတ် တွက်ချက်ခြင်း)
• Risk Management & Hedging (ဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲခြင်း)
• Financial Statement Analysis (ဘဏ္ဍာရေး အစီရင်ခံစာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း) တွေအတွက်အထောက်အကူပြုမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

Budgeting & Forecasting (ဘတ်ဂျက် ဆွဲခြင်းနှင့် ခန့်မှန်းခြင်း)

Accountant တစ်ယောက်ရဲ့ အဓိကအလုပ်က ရှေ့နှစ်အတွက် ဘတ်ဂျက်ဆွဲရတာပါ။

• ဥပမာ ကိုယ်က သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှာ လုပ်နေတယ်ဆိုပါစို့။ Commodity Market မှာ ရေနံဈေးတက်တာကို ထည့်မတွက်ဘဲ ဘတ်ဂျက်ဆွဲလိုက်ရင် နှစ်ဝက်လောက်မှာတင် ကိုယ့်ဘတ်ဂျက်က ပေါက်ထွက် သွားပါလိမ့်မယ်။

• ဈေးကွက်ကို နားမလည်ရင် ကိုယ့်ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်တွေဟာ အကျိုးဆက်အနေနဲ့ စက္ကူစုတ်တွေ ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။

Cost Accounting (ကုန်ကျစရိတ် တွက်ချက်ခြင်း)

ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း (Manufacturing) တွေမှာ ကုန်ကြမ်းစရိတ် (Raw Material Cost) ဟာ အရေးကြီးဆုံးပါတယ်။

• ကိုယ်က စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်းမှာဆိုရင် ဂျုံဈေး၊ သကြားဈေး အတက်အကျကို မကြည့်ဘဲ ကုန်ပစ္စည်းတန်ဖိုး (Inventory Valuation) ကို တွက်လို့ မရပါဘူး။

• ဈေးကွက်ကို မျက်ခြေမပြတ်ကြည့်မှသာ ကုမ္ပဏီက အရှုံးမပေါ်အောင် ရောင်းဈေး (Selling Price) ကို ဘယ်အချိန်မှာ တိုးသင့်လဲဆိုတာကို စီမံခန့်ခွဲသူတွေကို အကြံပေးနိုင်မှာပါ။

Risk Management & Hedging (ဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲခြင်း)

ဒီတစ်ခုကတော့  Finance သမားတွေရဲ့ အဆင့်မြင့် ဗျူဟာပါ။ ဈေးနှုန်းတွေ အရမ်းကစားနေရင် လုပ်ငန်း မပြိုလဲအောင် Commodity Market ထဲမှာ Futures စာချုပ်တွေနဲ့ ဈေးနှုန်းကို ပိတ် (Lock) ထားရပါတယ်။

• အခုခေတ်မှာ Accountant ဆိုတာ စာရင်းသွင်းရုံတင် မဟုတ်တော့ဘဲ Financial Advisor ပါ ဖြစ်လာရပါတယ်။ ဆရာ... နောက်လဆို ရေနံဈေးတက်တော့မယ်၊ အခုကတည်းက စာချုပ်ချုပ်ပြီး ဈေးကို ကာကွယ်ထားရအောင် လို့ အကြံပေးနိုင်သူကမှ တကယ့် လူတော်ပါ။

Financial Statement Analysis (ဘဏ္ဍာရေး အစီရင်ခံစာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း)

ကုမ္ပဏီရဲ့ အမြတ်တွေ ဘာလို့ ကျသွားတာလဲ?

• ဝန်ထမ်းတွေ မညံ့ဘူး၊ အရောင်းလည်း မကျဘူး။ ဒါပေမဲ့ Commodity Market မှာ ကုန်ကြမ်းဈေးတွေ တက်သွားလို့ Gross Profit Margin ကျသွားတာ။

• ဒါကို နားလည်တဲ့ Accountant ကသာ ဘာကြောင့် အမြတ်ကျလဲ ဆိုတာကို ခိုင်ခိုင်မာမာ ရှင်းပြနိုင်မှာပါ။

Accountant (စာရင်းကိုင်) ဆိုတာ မှန်ထဲက ဂဏန်းတွေကို ကြည့်နေသူဖြစ်ပြီး၊ Finance (ဘဏ္ဍာရေးမန်နေဂျာ) ဆိုတာကတော့ ပြတင်းပေါက်အပြင်က ကမ္ဘာကြီးကို ကြည့်နေသူပါ။

 စာရင်းကိုင်ကောင်းတစ်ယောက်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့အရာတွေကို တိတိကျကျ မှတ်တမ်းတင်နိုင်ပေမဲ့၊ Finance ကောင်းတစ်ယောက်ကတော့ အပြင်က Commodity ဈေးကွက်ကို ကြည့်ပြီး ကုမ္ပဏီရဲ့ အနာဂတ်ကို ဘယ်လို ကာကွယ်ရမလဲဆိုတာကို သိပါတယ်။

အချုပ်ပြောရရင် Commodity Market ကို သိထားတာဟာ ကိုယ့်အတွက် စာရင်းသွင်းစက် တစ်လုံး မဟုတ်ဘဲ လုပ်ငန်းတစ်ခုလုံးကို ဦးဆောင်မယ့် ဗျူဟာမှူး တစ်ယောက် ဖြစ်လာစေဖို့အတွက်ပါပဲ။

References 

• Hull, J. C. (2017). Options, Futures, and Other Derivatives (10th ed.). New York, NY: Pearson.
• Mankiw, N. G. (2021). Principles of Economics (9th ed.). Boston, MA: Cengage Learning.