Chapter 2.7 (Financial Management) : Financial Markets ငွေကြေးစီးဆင်းရာ ဈေးကွက်ကြီးများ

Chapter 2.7 (Financial Management) : Financial Markets ငွေကြေးစီးဆင်းရာ ဈေးကွက်ကြီးများ

ဘဏ္ဍာရေးလောကဆိုတာ ကြီးမားကျယ်ပြန့်လွန်းတဲ့ ပင်လယ်ပြင်ကြီးတစ်ခုနဲ့ တူပါတယ်။ အဲဒီပင်လယ်ပြင်ထဲမှာ ကျွန်တော်တို့ဟာ ငါးဖမ်းလှေငယ်လေးတွေကနေ သင်္ဘောကြီးတွေအထိ ကိုယ်စီကိုယ်ငှ ကူးခတ်နေကြတာပါ။ အဲဒီမှာရှိတဲ့ ဈေးကွက် (Financial Market) တွေဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ရေစီးကြောင်းချင်း မတူကြပါဘူး။

ငွေကြေးဈေးကွက်ဆိုတာ ရိုးရိုးလေးပြောရရင် ငွေပိုလျှံသူ နဲ့ ငွေလိုအပ်သူ တို့ တွေ့ဆုံကြတဲ့ နေရာပါပဲ (Mishkin, 2019) ။ ဒါပေမဲ့ ဘာကို အရောင်းအဝယ်လုပ်မလဲဆိုတဲ့အပေါ် မူတည်ပြီး အခုလို ကွဲပြားသွားပါတယ်။

၁။ Capital Market (အရင်းအနှီးဈေးကွက်)

ဒါကတော့ လုပ်ငန်းတွေ ရေရှည်ကြီးထွားဖို့ အမြစ်တွယ် ရမယ့် ဈေးကွက်ပါ။ ရှယ်ယာ (Stocks) တွေ၊ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ် (Bonds) တွေကို တစ်နှစ်ထက်ကျော်တဲ့ ရေရှည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအတွက် သုံးပါတယ် ။

• လုပ်ငန်းတစ်ခုရဲ့ အနာဂတ်အိမ်မက် ကို ရောင်းချတဲ့နေရာပါ။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေက လုပ်ငန်းရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရဖို့ ငွေကြေးစိုက်ထုတ်ကြပါတယ်။

၂။ Money Market (ငွေကြေးဈေးကွက် - ရေတို)

ဒီမှာတော့ ခဏတဖြုတ် အသက်ရှူချောင်ဖို့အတွက် လုပ်ငန်းရှင်တွေလိုအပ်တဲ့ ဈေးကွက်ပါ။ သက်တမ်းအားဖြင့် (၁) နှစ်အောက် တိုတောင်းတဲ့ ချေးငွေတွေ၊ အာမခံလက်မှတ်တွေကို အရောင်းအဝယ်လုပ်ပါတယ်။

• နေ့စဉ်လည်ပတ်ဖို့ ငွေလိုနေတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေအတွက်တော့ ဒီဈေးကွက်ဟာ ရေကြည်ရေအေး တစ်ပေါက်ပါပဲ။ အရမ်းလုံခြုံပြီး ငွေပေါ်လွယ်ပါတယ်။

၃။ Foreign Exchange Market - Forex (နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရေးဈေးကွက်)

ကမ္ဘာပေါ်မှာ အရောင်းအဝယ်အဖြစ်ဆုံးနဲ့ အလုပ်အများဆုံးဈေးကွက်ပါ။ တစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံ ငွေကြေးချင်း လဲလှယ်ကြတာပါ။

• ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးရဲ့ သွေးခုန်နှုန်း ပါ။ ဒေါ်လာဈေးတက်တာ၊ ကျတာဟာ ကျွန်တော်တို့ ဆီဈေး၊ ဆန်ဈေးကအစ အကုန်လုံးကို ရိုက်ခတ်စေတဲ့အထိ ဩဇာကြီးပါတယ်။

၄။ Commodity Market (ကုန်စည်ဈေးကွက်)

ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတွေကို အရောင်းအဝယ်လုပ်တာပါ။ ရွှေ၊ ငွေ၊ ရေနံ စတဲ့ သယံဇာတတွေကနေ ဆန်၊ ဂျုံ၊ ပြောင်း စတဲ့ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တွေအထိ ပါဝင်ပါတယ်။

• လက်တွေ့ကမ္ဘာရဲ့ အင်အားစု တွေပါ။ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းတွေအတွက်တော့ ကုန်ကြမ်းဈေးနှုန်း တည်ငြိမ်ဖို့ ဒီဈေးကွက်ကို အားကိုးရပါတယ်။

၅။ Derivative Market (ဆင့်ပွားဈေးကွက်)

ဒါကတော့ နည်းနည်းလေး နက်နဲပါတယ်။ သူ့ရဲ့တန်ဖိုးက အခြားပစ္စည်းတစ်ခု (ဥပမာ- ရွှေ သို့မဟုတ် ရှယ်ယာ) ရဲ့ ဈေးနှုန်းပေါ်မှာ မူတည်နေပါတယ်။ Future တို့ Option တို့ဆိုတာမျိုးတွေပေါ့။

• အာမခံချက် ဒါမှမဟုတ် လောင်းကစား ပုံစံမျိုးပါ။ နောင်ကျရင် ဈေးတက်မလား၊ ကျမလားဆိုတာကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းပြီး အရှုံးမရှိအောင် ကာကွယ်တဲ့ (Hedging) နေရာမှာ သုံးပါတယ်။

၆။ Insurance Market (အာမခံဈေးကွက်)

ဘေးအန္တရာယ် (Risk) တွေကို အရောင်းအဝယ်လုပ်တဲ့ ဈေးကွက်ပါ။

• စိတ်အေးချမ်းမှု ကို ဝယ်ယူတာပါ။ မမျှော်လင့်တဲ့ အခက်အခဲတွေ (မီးဘေး၊ ကျန်းမာရေး၊ မတော်တဆမှု) ကြောင့် လုပ်ငန်းတွေ၊ မိသားစုတွေ မပြိုလဲသွားအောင် အချင်းချင်း ဝိုင်းဝန်းဖေးမတဲ့ စနစ်တစ်ခုလို့ ပြောလို့ရပါတယ်။

ကျွန်တော့်တို့ လုပ်ငန်းခွင်ဖြတ်သန်းမှုမှာ ဒီဈေးကွက်တွေဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ကွင်းဆက်လို ချိတ်ဆက်နေတာကို တွေ့နိုင်ပါတယ်။ Forex မှာ ဒေါ်လာဈေးတက်ရင် Commodity မှာ ရေနံဈေးတက်လာပြီး၊ အဲဒါက Capital Market မှာရှိတဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ရှယ်ယာဈေးကို သွားထိခိုက်စေပါတယ်။

ငွေကြေးဈေးကွက်ဆိုတာ ကိန်းဂဏန်းတွေချည်းပဲ မဟုတ်ပါဘူး။ လူတွေရဲ့ ယုံကြည်မှု၊ စိုးရိမ်မှုနဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေ စီးဆင်းနေတဲ့ မြစ်တစ်စင်းလိုပါပဲ။

အဲ့တော့ အကျဉ်းပြန်ချံမယ်ဆိုရင် 

ဘဏ္ဍာရေးဈေးကွက်များ 

စဉ်	ဈေးကွက်အမည်	အဓိက အရောင်းအဝယ်ပစ္စည်း	သက်တမ်း/ရည်ရွယ်ချက်
၁	Capital Market	ရှယ်ယာ (Stocks) နှင့် ဘွန်း (Bonds)	၁ နှစ်ထက်ကျော်သော ရေရှည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Madura, 2021)
၂	Money Market	T-Bills, CDs (ငွေပေါ်လွယ်သော စာချုပ်များ)	၁ နှစ်အောက် ရေတို ငွေကြေးလည်ပတ်မှု (Mishkin, 2019)
၃	Forex Market	နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (Currencies)	နိုင်ငံတကာ ငွေလဲလှယ်မှုနှင့် ကုန်သွယ်မှု(Madura, 2021)
၄	Commodity Market	ရွှေ၊ ရေနံ၊ ဆန်၊ ဂျုံ (ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများ)	ကုန်ကြမ်းလိုအပ်ချက်နှင့် ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်မှု (Madura, 2021)
၅	Derivative Market	ဆင့်ပွားစာချုပ်များ (Futures, Options)	ဈေးနှုန်းအန္တရာယ် ကာကွယ်ရန် (Hedging) (Mishkin, 2019)
၆	Insurance Market	အာမခံပေါ်လစီများ (Risks)	ဘေးအန္တရာယ်များကို ငွေကြေးဖြင့် လွှဲပြောင်းရန် (Madura, 2021)

အရင်က ကျွန်တော်တို့ စာအုပ်ကြီးတွေထဲမှာ သင်ခဲ့ရတဲ့ ဈေးကွက် (၆) ခုဟာ အခြေခံ အုတ်မြစ်တွေ ဖြစ်ပေမဲ့၊ အခု ၂၀၂၆ ခုနှစ်လို နည်းပညာ ခုန်ပျံကျော်လွှားနေတဲ့ ခေတ်မှာတော့ Digital & Alternative Assets ဆိုတဲ့ နယ်ပယ်သစ်တွေက ရှေ့တန်းကို ရောက်လာပါပြီ။

ခေတ်သစ်မှာ ထပ်တိုးလာတဲ့ ငွေကြေးဈေးကွက်တွေ

Crypto & Digital Asset Market (ဒီဂျစ်တယ် ပိုင်ဆိုင်မှု ဈေးကွက်)

ဒါကတော့ အခုခေတ်မှာ ဘယ်သူမှ ငြင်းလို့မရတော့တဲ့ ဈေးကွက်ပါ။ Bitcoin တို့လို Cryptocurrency တွေတင်မကဘဲ၊ တကယ့် ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ဒီဂျစ်တယ် နည်းပညာနဲ့ အပိုင်းအစလေးတွေ ခွဲရောင်းတဲ့ Tokenization တွေအထိ ကျယ်ပြန့်လာပါတယ် (Madura, 2021)။

• လူငယ်တွေရဲ့ ကစားကွင်း လို့ အစက ထင်ခဲ့ကြပေမဲ့ အခုတော့ အဖွဲ့အစည်းကြီးတွေပါ ဝင်လာတဲ့ ရတနာသိုက်သစ် တစ်ခု ဖြစ်လာပြီဆိုတာငြင်းလို့မရတော့ပါဘူး ။

Carbon Credit Market (ကာဗွန်ခရက်ဒစ် ဈေးကွက်) - ၂၀၂၆ ၏ အရေးပါဆုံးဈေးကွက်

ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှုကို တားဆီးဖို့အတွက် လေထုကို သန့်စင်ခြင်း ကို ငွေကြေးတန်ဖိုး ဖြတ်လိုက်တာပါ။ သစ်ပင်စိုက်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေက ကာဗွန်ခရက်ဒစ် ထုတ်ရောင်းပြီး၊ လေထုညစ်ညမ်းစေတဲ့ စက်ရုံကြီးတွေက အဲဒါကို ပြန်ဝယ်ရပါတယ် (World Bank, 2023)။

• အမြတ် နဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် ကို ပေါင်းစပ်လိုက်တာပါ။ အခုနောက်ပိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေဟာ ESG (Environmental, Social, and Governance) ကို အရမ်းကြည့်လာကြပါတယ်။

၃။ Private Equity & Venture Capital Market

အရင်ကတော့ အရင်းအနှီးဈေးကွက် (Capital Market) ထဲမှာပဲ ထည့်ပြောခဲ့ကြပေမဲ့၊ အခုတော့ သူက သီးခြား ကမ္ဘာတစ်ခုလို ဖြစ်နေပါပြီ။ ရှယ်ယာဈေးကွက်ထဲ မရောက်သေးတဲ့ Startup လေးတွေကို ငွေပုံအောပြီး မြေတောင်မြှောက်ပေးတဲ့ ဈေးကွက်ပါ (Madura, 2021)။

• ယူနီကွန်း (Unicorn) လို့ခေါ်တဲ့ ကုမ္ပဏီကြီးတွေ မွေးဖွားရာ နေရာပါ။ စွန့်စားရတာ ဝါသနာပါတဲ့ သူဌေးကြီးတွေရဲ့ နေရာပေါ့။

 

ကျွန်တော်တို့ဟာ ဘယ်ဈေးကွက်မှာပဲ ပါဝင်နေပါစေ၊ ဒီဈေးကွက်တွေရဲ့ သဘောသဘာဝကို နားလည်ထားခြင်းဟာ မုန်တိုင်းထန်တဲ့ စီးပွားရေးလောကမှာ လမ်းမပျောက်အောင် လမ်းညွှန်ပေးမယ့် သံလိုက်အိမ်မြှောင် တစ်ခုကို ပိုင်ဆိုင်ထားတာနဲ့ တူပါတယ်ခင်ဗျာ။

References 

Madura, J. (2021). Financial markets and institutions (13th ed.). Boston, MA: Cengage Learning.

Mishkin, F. S. (2019). The economics of money, banking and financial markets (12th ed.). New York, NY: Pearson.

World Bank. (2023). State and trends of carbon pricing 2023. Washington, DC: World Bank.