Chapter 1.13 Financial Management : Financial Reporting အစီရင်ခံစာများ၏ နောက်ကွယ်က ရည်ရွယ်ချက်နှင့် စံနှုန်းများ

 

Chapter 1.13 Financial Management : Financial Reporting အစီရင်ခံစာများ၏ နောက်ကွယ်က ရည်ရွယ်ချက်နှင့် စံနှုန်းများ

ကျွန်တော်တို့ စာရင်းကိုင်ဌာနကနေ ထွက်လာတဲ့ စာရွက်စာတမ်းတိုင်းဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု မတူကြပါဘူး။ အဓိကအားဖြင့် External Reporting (ပြင်ပအတွက်) နဲ့ Internal Reporting (အတွင်းရေးအတွက်) ဆိုပြီး နှစ်မျိုးကွဲပြားပါတယ်။

၁။ ပြင်ပအသုံးပြုသူများအတွက် အစီရင်ခံစာ (Financial Accounting)

ဒါကတော့ ကုမ္ပဏီရဲ့ ပြင်ပမှာရှိတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ၊ အစိုးရနဲ့ ဘဏ်တွေကို ပြဖို့အတွက် ဖြစ်ပါတယ်။ ပြင်ပလူတွေကြည့်မှာဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့် ကျွန်တော်တို့စိတ်ကြိုက် ရေးလို့မရပါဘူး။ ကမ္ဘာကသတ်မှတ်ထားတဲ့ "စည်းကမ်း" တွေအတိုင်း လိုက်နာရပါတယ်။

• IFRS / IAS (နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများ) - အကြီးစားကုမ္ပဏီတွေ၊ နိုင်ငံတကာနဲ့ ဆက်ဆံရတဲ့ လုပ်ငန်းတွေကတော့ ဒီစံနှုန်းတွေကို လိုက်နာရပါတယ်။ ဒါမှသာ ကမ္ဘာ့ဘယ်နေရာက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူမဆို ကျွန်တော်တို့စာရင်းကို ဖတ်တဲ့အခါ နားလည်သဘောပေါက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

• MFRS (မြန်မာနိုင်ငံစာရင်းစံနှုန်းများ) - ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံတွင်းမှာတော့ မြန်မာနိုင်ငံစာရင်းကောင်စီက ပြဌာန်းထားတဲ့ စံနှုန်းတွေကို လိုက်နာပြီး စာရင်းထုတ်ပြန်ရပါတယ်။

• Tax Regulations (အခွန်ဥပဒေ) - အခွန်ဌာနကို တင်မယ့်စာရင်းဆိုရင်တော့ အခွန်ဥပဒေတွေအတိုင်း ညှိနှိုင်းပြင်ဆင်ပြီးမှ တင်ပြရပါတယ်။ ဒါဟာ လုပ်ငန်းရဲ့ တရားဝင်ရပ်တည်မှုအတွက် အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။

၂။ လုပ်ငန်းတွင်းအတွက် အစီရင်ခံစာ (Management Accounting)

ဒါကတော့ ကုမ္ပဏီရဲ့ မီးဖိုချောင်အတွင်းရေး လိုမျိုးပါ။ စီမံခန့်ခွဲသူ (Managers) တွေ ဆုံးဖြတ်ချက်ချဖို့အတွက် Management Accountant က ထုတ်ပေးရပါတယ်။

• လွတ်လပ်မှုနှင့် တိကျမှု - ဒီနေရာမှာတော့ နိုင်ငံတကာစံနှုန်းတွေကို တိတိကျကျ လိုက်နာနေဖို့ထက် စီမံခန့်ခွဲသူတွေ ဘာသိချင်လဲ ဆိုတာက ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ ဥပမာ - ဒီလမှာ ကုန်ကြမ်းစရိတ်တွေ ဘာလို့တက်သွားတာလဲ?၊ ဘယ်ပစ္စည်းက အရောင်းရဆုံးလဲ? စတဲ့ အချက်အလက်တွေကို လိုသလို ပုံစံထုတ် (Format) ပြီး တင်ပြရပါတယ်။

• အနာဂတ်ကို ကြည့်ခြင်း - Financial Accounting က အတိတ် က ဖြစ်ပျက်ခဲ့တာတွေကို မှတ်တမ်းတင်တာဆိုရင်၊ Management Accounting ကတော့ အနာဂတ် မှာ ဘာလုပ်သင့်သလဲဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေအတွက် အထောက်အကူပြုပါတယ်။

IFRS / IAS (နိုင်ငံတကာစံနှုန်း)၊ MFRS (မြန်မာနိုင်ငံစံနှုန်း) နဲ့ Tax Regulations (အခွန်ဥပဒေ)
တွေက  ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ အသုံးပြုတဲ့ နယ်ပယ်ချင်း မတူကြပါဘူး။ ဒါကို အရပ်စကားနဲ့ အလွယ်ဆုံး 

 စာရင်းအင်းကို ထမင်းဟင်းနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြရရင် ဘယ်သူ့ကို ကျွေးမှာမို့လို့ ဘယ်လိုချက်ပြုတ်ရမလဲ ဆိုတဲ့

 ကွာခြားချက်ပါပဲ။

ပိုပြီး နားလည်လွယ်အောင် အချက် (၃) ချက်နဲ့ ကြည့်ရအောင်

ရည်ရွယ်ချက်ချင်း (The Purpose)

• IFRS / IAS (နိုင်ငံတကာစံနှုန်း) - ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ စာရင်းတွေ ဖြစ်အောင် ချက်ပြုတ်တာပါ။ ရည်ရွယ်ချက်က နိုင်ငံတကာက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ (ဥပမာ- နိုင်ငံခြားသား ရှယ်ယာရှင်တွေ) က ကိုယ့်စာရင်းကို ကြည့်တဲ့အခါ သူတို့နိုင်ငံက စာရင်းတွေနဲ့ တစ်ပုံစံတည်း နှိုင်းယှဉ်လို့ရအောင် ပြုလုပ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
• MFRS (မြန်မာနိုင်ငံစံနှုန်း) - ပြည်တွင်းမှာ အသုံးပြုဖို့အတွက် ချက်ပြုတ်တာပါ။ မြန်မာနိုင်ငံ စာရင်းကောင်စီက ပြဌာန်းထားပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းက လုပ်ငန်းတွေ တစ်ပြေးညီဖြစ်စေဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။(မှတ်ချက် - MFRS ဟာ IFRS ကို အခြေခံပြီး မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ကိုက်ညီအောင် ညှိထားတာဖြစ်လို့ တော်တော်များများ ဆင်တူပါတယ်)။
• Tax Regulations (အခွန်ဥပဒေ) - ဒါကတော့ အစိုးရ (IRD) ကို ကျွေးဖို့ သီးသန့်ချက်ပြုတ်တာပါ။ ရည်ရွယ်ချက်က အမြတ်ဘယ်လောက်ရှိလဲဆိုတာထက် အခွန်ဘယ်လောက် ဆောင်ရမလဲ ဆိုတာကိုပဲ အဓိက ကြည့်ပါတယ်။

တွက်ချက်ပုံ (The Rules)

ဒီနေရာမှာ အဓိက ကွာခြားချက်ကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

• စံနှုန်းများ (IFRS/MFRS) အရ ဆိုရင် စီးပွားရေး အခြေအနေမှန်ကို ပြချင်တာမို့လို့ Depreciation ကို ကိုယ်ကြိုက်တဲ့နည်း (Straight Line သို့မဟုတ် Reducing Balance) နဲ့ တွက်ခွင့်ရှိပါတယ်။

• Tax Regulations အတွက်ဆိုရင်တော့ အခွန်ဌာနက ကိုယ်ကြိုက်သလို တွက်တာကို လက်မခံပါဘူး။ သူတို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ Fixed Asset Depreciation Rates (ဥပမာ- ကားဆိုရင် ၁၂.၅% သို့မဟုတ် ၂၀%) အတိုင်းပဲ တွက်ခိုင်းပါတယ်။ ကိုယ်က စာရင်းထဲမှာ ၁၀% ပဲ နှုတ်ထားရင် အခွန်ဌာနကို တင်တဲ့အခါ သူတို့နှုန်းအတိုင်း ပြန်ညှိပေးရပါတယ်။

ဘယ်သူတွေ လိုက်နာရလဲ? (The Users)

စံနှုန်းအမျိုးအစား	ဘယ်သူတွေ သုံးရမလဲ?	ဘယ်သူ့အတွက်လဲ?
IFRS / IAS	Public Companies (အများပိုင်ကုမ္ပဏီကြီးများ)၊ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပါသော လုပ်ငန်းများ။	Global Investors, Banks.
MFRS	မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီများ (Private Limited)။	Owners, Directors, Local Banks.
Tax Regulations	အခွန်ပေးဆောင်နေရသည့် လုပ်ငန်းအားလုံး။	Internal Revenue Department (IRD).

ဥပဒေအရ သိထိုက်တာတွေက 

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဝင်ငွေခွန်စည်းမျဉ်း (Income Tax Regulations)၊ အပိုဒ် ၆၊ ဇယား (၁) အရ ပိုင်ဆိုင်မှု အမျိုးအစားအလိုက် တန်ဖိုးလျော့နှုန်းထားများကို တိတိကျကျ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။

ညှိနှိုင်းပုံ (Tax Adjustment )

စာရင်းကိုင်စံနှုန်း (MFRS) နဲ့ အခွန်ဥပဒေ (Tax Law) ကြားမှာ ကွာခြားချက်ရှိလာရင် Tax Computation (အခွန်တွက်ချက်မှုဇယား) မှာ ပြန်ညှိရပါတယ်။

ဥပမာ: သိန်း ၁၀၀ တန် ကားတစ်စီး

• စာရင်းထဲမှာ (MFRS) - ကိုယ်က ၁၀% ပဲ နှုတ်ချင်လို့ သိန်း ၁၀ ကို စရိတ်ပြလိုက်တယ်။

• အခွန်ဌာန (IRD) - သူတို့က ကားကို ၂၀% နှုတ်ခိုင်းတယ် (အစီးသစ်ဖြစ်ပါက)။ ဒါကြောင့် သိန်း ၂၀ ဖြစ်ရမယ်။

• ညှိနှိုင်းပုံ - အခွန်ဆောင်ဖို့ တွက်တဲ့အခါမှာ ကိုယ်အရင်နှုတ်ထားတဲ့ သိန်း ၁၀ ကို ပြန်ပေါင်းထည့် (Add back) ပြီး၊ အခွန်ဌာနက ခွင့်ပြုတဲ့ သိန်း ၂၀ ကို ပြန်နှုတ် (Deduct) ရပါတယ်။

၃။ ဘာကြောင့် အခွန်ဌာနက ဒီလိုနှုန်းထားတွေ သတ်မှတ်ထားတာလဲ?

• တစ်ပြေးညီဖြစ်စေရန်ရွယ်ချက် - လုပ်ငန်းရှင်တိုင်းက ကိုယ့်အမြတ်ကို နည်းအောင် Depreciation နှုန်းတွေ မြှင့်တွက်တာမျိုး မလုပ်နိုင်အောင်ပါ။

• အခွန်ရရှိမှု ထိန်းညှိရန် -  Depreciation များများပြလေ အမြတ်နည်းလေ၊ အမြတ်နည်းလေ အခွန်နည်းလေ ဖြစ်တာကြောင့် အခွန်ဌာနက ဒါကို ဥပဒေနဲ့ ထိန်းချုပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အခြား သိထားသင့်တဲ့အချက် - အခွန်ဌာနက ခွင့်ပြုတဲ့ နှုန်းထားတွေဟာ ပစ္စည်းအမျိုးအစားပေါ် မူတည်ပါတယ်။ ဥပမာ -

• အဆောက်အအုံ (အမြဲတမ်း): ၅%

• စက်ပစ္စည်းများ: ၅% မှ ၁၀%

• ကွန်ပျူတာ: ၂၀%

• မော်တော်ယာဉ်: ၁၂.၅% မှ ၂၀% (အစီးသစ်/အဟောင်းပေါ်မူတည်၍)

IFRS/MFRS ဆိုတာကတော့ လုပ်ငန်းရဲ့ ကျန်းမာရေး ကို အမှန်အတိုင်း ပြချင်တာပါ။ အခွန်ဥပဒေ (Tax Law) ကတော့ နိုင်ငံတော်ကို ဘယ်လောက် ပံ့ပိုးရမလဲ ဆိုတာကိုပဲ ကြည့်တာပါ။ ဒါကြောင့် စာရင်းကိုင်တစ်ယောက်ဟာ စံနှုန်းတွေအတိုင်း စာရင်းဆွဲပြီးတဲ့အခါမှာ အခွန်ဥပဒေနဲ့ မကိုက်ညီတဲ့ အချက်တွေကို ပြန်ညှိပြီးမှ အခွန်ဆောင်ရတာ ဖြစ်ပါတယ်"

လုပ်ငန်းခွင်မှာ ကြုံတွေ့ရတာကတော့ Financial Accountant တစ်ယောက်ဟာ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေး သမားတစ်ယောက်လိုပါပဲ။ စံနှုန်းတွေ၊ ဥပဒေတွေနဲ့ ကိုက်ညီအောင် အမြဲဂရုစိုက်နေရပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း Management Accounting ဘက်ကို ကြည့်ရင်တော့ ဗျူဟာမြောက် အကြံပေး တစ်ယောက်လိုလည်း   ရှုမြင်နိုင်ပါတယ်။

ပြင်ပအတွက် အစီရင်ခံစာက ကုမ္ပဏီရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို တည်ဆောက်ပေးပြီး၊ အတွင်းရေးအစီရင်ခံစာကတော့ ကုမ္ပဏီရဲ့ ရှင်သန်ကြီးထွားမှုကို မောင်းနှင်ပေးတာပါ။

စာရင်းကိုင်ပညာကို လေ့လာနေသူတွေအနေနဲ့ ဒီလမ်းကြောင်းနှစ်ခုလုံးရဲ့ သဘောသဘာဝကို နားလည်ထားဖို့ လိုပါတယ်။ စံနှုန်းတွေအတိုင်း တိကျဖို့ လိုသလို၊ စီမံခန့်ခွဲသူတွေရဲ့ လိုအပ်ချက်ကိုလည်း ပါးပါးနပ်နပ်နဲ့ ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ရပါမယ်။ ဒါမှသာ လုပ်ငန်းခွင်မှာ အောင်မြင်တဲ့ စာရင်းကိုင်တစ်ယောက် ဖြစ်လာမှာပါ။

References

Kieso, D. E., Weygandt, J. J., & Warfield, T. D. (2016). Intermediate accounting (16th ed.). Hoboken, NJ: John Wiley & Sons.

Internal Revenue Department. (2024). Income Tax Regulations: Depreciation Rates Schedule. Nay Pyi Taw, Myanmar: Ministry of Planning and Finance.