Chapter 1.12 (Financial Management) : Users of Accounting Information စာရင်းဇယားတွေရဲ့ နောက်ကွယ်က မျက်လုံးများ

 

Chapter 1.12 (Financial Management) : Users of Accounting Information စာရင်းဇယားတွေရဲ့ နောက်ကွယ်က မျက်လုံးများ

စာရင်းကိုင်တစ်ယောက်အတွက်တော့ ကိုယ်ဆွဲလိုက်တဲ့ စာရင်းတွေကို ဘယ်သူတွေက အသုံးချမှာလဲဆိုတာ သိထားဖို့က အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။ စာရင်းတွေကို ကြည့်တဲ့သူချင်း တူပေမယ့် သူတို့ ရှာဖွေနေတဲ့ အဖြေတွေကတော့ မတူကြပါဘူး။ Financial Statements တွေဟာ လုပ်ငန်းရဲ့ လျှို့ဝှက်ချက် နဲ့ အလားအလာ တွေကို ပြောပြနေတဲ့ ဘုံစကားပြောဆိုမှုတစ်ခု (Language of Business) ဖြစ်ပါတယ်

၁။ လုပ်ငန်းတွင်း အသုံးပြုသူများ (Internal Users) - အိမ်ရှင်

ဒါဟာ လုပ်ငန်းတစ်ခုလုံး ချောမွေ့စွာ လည်ပတ်နိုင်ဖို့အတွက် စာရင်းတွေကို နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ထိတွေ့နေရသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

  • Management (စီမံခန့်ခွဲသူ) - ငါတို့ ဒီထက်ပိုချဲ့လို့ ရမလား?၊ ဘယ်နေရာမှာ အလေအလွင့်တွေ ရှိနေလဲ? ဆိုတာကို သိဖို့ စာရင်းတွေကို ကြည့်ပါတယ်။ သူတို့အတွက် စာရင်းဟာ ရှေ့ဆက်ရမယ့် လမ်းပြမြေပုံပါပဲ။  မြန်မာနိုင်ငံက SME လုပ်ငန်းရှင်တွေဟာ များသောအားဖြင့် လကုန်ပိုင်းမှာ အရောင်းစာရင်း နဲ့ အသုံးစရိတ် ကို ယှဉ်ကြည့်တတ်ကြပါတယ်။ ဒီလ ဆီဖိုးက ဘာလို့ ဒီလောက်တက်သွားတာလဲ?" ဒါမှမဟုတ် "Promotion ပေးလိုက်တာ တွက်ခြေကိုက်ရဲ့လား? ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်ဖို့ စာရင်းကို သုံးပါတယ်။

  • Employees (ဝန်ထမ်းတွေ) - ငါတို့ ကုမ္ပဏီက ရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ပါ့မလား?၊ ငါတို့အတွက် Bonus တွေ၊ လစာတိုးတာတွေရော ရှိလာနိုင်မလား? ဆိုတဲ့ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လုံခြုံမှုအတွက် စာရင်းတွေကို စိတ်ဝင်တစား စောင့်ကြည့်ကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် သင်္ကြန် Bonus ပေးခါနီး ဒါမှမဟုတ် နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ ကုမ္ပဏီရဲ့ အမြတ်စာရင်းကို ပိုစိတ်ဝင်စားကြတာကို သတိထားမိမှာပါ။ ကုမ္ပဏီမြတ်မှ ငါတို့ လစာတိုးမယ်၊ ခံစားခွင့်ရမယ်ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်ကြောင့်ပါ။

၂။ လုပ်ငန်းပြင်ပ အသုံးပြုသူများ (External Users) - ဧည့်သည်များနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွှယ်သူများ

ဒါကတော့ လုပ်ငန်းရဲ့ အပြင်ဘက်ကနေ ကုမ္ပဏီရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ကို အကဲခတ်နေသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

  • Investors (ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ) - ဒီကုမ္ပဏီမှာ ငါ့ပိုက်ဆံတွေ ရင်းနှီးထားရင်ရော မြတ်ပါ့မလား? ဆိုတဲ့ အဖြေကို ရှာကြပါတယ်။ သူတို့အတွက် စာရင်းဟာ ယုံကြည်မှု (Trust) ရဲ့ ပြယုဂ်ပါ။ ရှယ်ယာရှင်တွေကတော့ နှစ်ပတ်လည် အထွေထွေအစည်းအဝေး (AGM) မှာ တင်ပြမယ့် Audit Report ကို စောင့်ကြည့်ကြပါတယ်။

  • Government & Tax Authorities (အစိုးရနှင့် အခွန်ဌာန) - ဒီလုပ်ငန်းက အခွန်မှန်မှန်ကန်ကန် ဆောင်ရဲ့လား? ဆိုတာကို ဥပဒေကြောင်းအရ စစ်ဆေးဖို့ ကြည့်ရှုပါတယ်။

  • Suppliers (ကုန်ပစ္စည်းထောက်ပံ့သူများ) - ငါတို့ အကြွေးနဲ့ ပစ္စည်းပေးလိုက်ရင် သူတို့ ပြန်ဆပ်နိုင်တဲ့ ငွေအင်အား (Liquidity) ရှိရဲ့လား? ဆိုတာကို သိဖို့ လိုပါတယ်။ ဥပမာ - ဘိလပ်မြေ ကုမ္ပဏီတစ်ခုက အရောင်းကိုယ်စားလှယ်ကို အကြွေးနဲ့ ပစ္စည်းချပေးတော့မယ်ဆိုရင် အဲ့ဒီကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း (Creditworthiness) ကို စာရင်းတွေကတစ်ဆင့် အကဲခတ်ပါတယ်။

  • Customers (စားသုံးသူများ) - အထူးသဖြင့် ရေရှည်ဝန်ဆောင်မှုပေးရတဲ့ လုပ်ငန်းတွေမှာ "ဒီဆိုင်ကြီး ပိတ်သွားရင် ငါတို့ ဝယ်ထားတဲ့ ပစ္စည်းတွေအတွက် အာမခံ (Warranty) ဘယ်သူပေးမှာလဲ?" ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်စိတ်နဲ့ ကုမ္ပဏီရဲ့ တည်မြဲမှုကို ကြည့်ကြပါတယ်။

  • Auditors (စာရင်းစစ်များ) - စာရင်းတွေဟာ တကယ်ပဲ မှန်မှန်ကန်ကန်နဲ့ စနစ်တကျ ရှိရဲ့လားဆိုတာကို ပြင်ပကနေ အသိအမှတ်ပြုပေးဖို့ ကြည့်ရှုသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။




မြန်မာနိုင်ငံမှာ စာရင်းစစ်တာနဲ့ ပတ်သက်ရင် အဓိကအားဖြင့် ပြင်ပစာရင်းစစ် (External Auditors) နဲ့ အခွန်စစ်ဆေးခြင်း (Tax Audits) ဆိုပြီး နှစ်မျိုး တွေ့ရလေ့ရှိပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံ ကုမ္ပဏီများဥပဒေအရ ကုမ္ပဏီတိုင်းသည် နှစ်ပတ်လည်စာရင်းများကို စစ်ဆေးခံရန် တာဝန်ရှိပါတယ် (Directorate of Investment and Company Administration [DICA], 2017)။

ဘယ်အချိန်တွေမှာ စာရင်းစစ်တတ်သလဲ?

ဘဏ္ဍာရေးနှစ်ကုန်ပိုင်း (Year-end Audit) - မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်ဟာ အခုဆိုရင် ဧပြီလ ၁ ရက်ကနေ မတ်လ ၃၁ ရက် အထိ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မတ်လကုန် မှာ စာရင်းပိတ်ပြီးတာနဲ့ ဧပြီ၊ မေ၊ ဇွန် လတွေဟာ စာရင်းစစ်တွေ အလုပ်အရှုပ်ဆုံး အချိန်ပါပဲ။ ကုမ္ပဏီတွေအနေနဲ့ အခွန်ပြန်တင်ဖို့နဲ့ နှစ်ပတ်လည်အစီရင်ခံစာ ထုတ်ဖို့အတွက် ပြင်ပစာရင်းစစ် (Certified Public Accountant - CPA) တွေကို ငှားပြီး စစ်ဆေးခိုင်းရပါတယ်။

အခွန်ဌာနမှ စစ်ဆေးခြင်း (Tax Audit) - ဒါကတော့ အခွန်ဦးစီးဌာန (IRD) ကနေ လာစစ်တာပါ။ သူတို့က ပုံမှန်အားဖြင့် -

  • အခွန်ပြန်အမ်းငွေ (Tax Refund) တောင်းတဲ့အခါ။

  • လုပ်ငန်းပိတ်သိမ်း (Liquidation) တဲ့အခါ။

  • သို့မဟုတ် ပုံမှန်စစ်ဆေးမှု (Routine Check) အနေနဲ့ လာတတ်ပါတယ်။ သူတို့လာရင်တော့ ဝယ်ယူထားတဲ့ Invoice တွေ၊ Voucher တွေ အစုံအလင်ရှိမရှိ အသေးစိတ် စစ်ဆေးလေ့ရှိပါတယ်။

ဘဏ်ချေးငွေ လျှောက်ထားချိန် - လုပ်ငန်းတစ်ခုက ဘဏ်ကနေ ချေးငွေ (Bank Loan) လျှောက်မယ်ဆိုရင် ဘဏ်ကနေ ပြီးခဲ့တဲ့ (၂) နှစ် သို့မဟုတ် (၃) နှစ်စာ Audited Financial Statements (စာရင်းစစ်ပြီးသား စာရင်းများ) ကို တောင်းဆိုတတ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီအချိန်မှာလည်း စာရင်းစစ်တွေနဲ့ ထိတွေ့ရပါတယ် (Win, 2020)။


စာရင်းစစ်ခြင်းဟာ လုပ်ငန်းရှင်တွေအတွက် စိုးရိမ်စရာမဟုတ်ဘဲ လုပ်ငန်းရဲ့  ဂုဏ်သိက္ခာ ကို မြှင့်တင်ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။

  • ဘယ်အချိန်မှာ စစ်တာလဲ? (The Audit Season) - မတ်လကုန်မှာ စာရင်းပိတ်တာကြောင့် ဧပြီလကနေ ဇွန်လကုန် (အခွန်မတင်မီကာလ) အတွင်းမှာ CPA (Certified Public Accountant) စာရင်းစစ်တွေဟာ ကုမ္ပဏီတွေကို ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးလေ့ရှိပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာ စာရင်းကိုင်တွေဟာ Voucher တွေ၊ Bank Statements တွေနဲ့ အလုပ်ရှုပ်ဆုံးပါပဲ။

  • IRD ဘယ်လိုလာတတ်သလဲ? (The Tax Audit) - အခွန်ဦးစီးဌာနဟာ ကုမ္ပဏီတစ်ခုချင်းစီရဲ့ Risk (အန္တရာယ်) အပေါ်မူတည်ပြီး စစ်ဆေးပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အရှုံးတွေ နှစ်တိုင်းပြနေရင် ဒါမှမဟုတ် ဝင်ငွေနဲ့ အခွန်ပေးဆောင်မှု မမျှတရင် Desk Audit (ရုံးမှာစစ်ခြင်း) သို့မဟုတ် Field Audit (လုပ်ငန်းခွင်လာစစ်ခြင်း) ပြုလုပ်တတ်ပါတယ် (Internal Revenue Department [IRD], 2024)။ အထူးသဖြင့် အောက်ပါအခြေအနေများတွင် စစ်ဆေးတတ်ပါတယ် -

    • အခွန်ပြန်အမ်းငွေ (Tax Refund) တောင်းတဲ့အခါ။

    • လုပ်ငန်းပိတ်သိမ်း (Liquidation) တဲ့အခါ။

    • ပုံမှန်စစ်ဆေးမှု (Routine Check) ပြုလုပ်တဲ့အခါ။

အချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင် လုပ်ငန်းခွင်မှာ စာရင်းသွင်းတဲ့အခါ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဂဏန်းတွေကိုပဲ မြင်နေရပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာတော့ အဲဒီဂဏန်းတွေဟာ လူပေါင်းများစွာရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် တွေကို လွှမ်းမိုးနေတာပါ။

စာရင်းကိုင်တစ်ယောက်ရဲ့ တာဝန်က စာရင်းတွေ မှန်ဖို့တင်မကဘဲ၊ အထက်ပါ Users တွေအားလုံးက သူတို့ လိုချင်တဲ့ အဖြေကို တိတိကျကျနဲ့ ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ တွေ့နိုင်အောင် ဖော်ပြပေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ စာရင်းတွေဟာ ကုမ္ပဏီရဲ့ ကျန်းမာရေးမှတ်တမ်းဆိုရင် စာရင်းကိုင်ဟာ အဲဒီမှတ်တမ်းကို လူတိုင်းနားလည်အောင် ဘာသာပြန်ပေးရတဲ့ ဆရာဝန်တစ်ယောက်လိုပါပဲ လို့ ကျွန်တော် တင်စားချင်ပါတယ်။


References 

Kieso, D. E., Weygandt, J. J., & Warfield, T. D. (2016). Intermediate accounting (16th ed.). Hoboken, NJ: John Wiley & Sons.

Directorate of Investment and Company Administration. (2017). Myanmar Companies Law 2017. Yangon, Myanmar: Ministry of Planning and Finance.

Internal Revenue Department. (2024). Income Tax Regulations and SAS Guide. Nay Pyi Taw, Myanmar: Ministry of Planning and Finance.

Win, S. S. (2020). Accounting and Auditing Practices in Myanmar: A Professional Perspective. Yangon: Myanmar Institute of Certified Public Accountants (MICPA).

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Chapter 1 (Financial Management) : စီမံခန့်ခွဲမှု အနုပညာ

Image
Chapter 1 (Financial Management) :  စီမံခန့်ခွဲမှု အနုပညာ - စာအုပ်ထဲက သီအိုရီမှသည် ဘဝခရီးအထိ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ငွေရှိရင် ဘာမဆိုလုပ်လို့ရတယ် လို့ ယူဆထားကြသူတွေ အများကြီးပါ။ ဒါပေမဲ့ တကယ့်လက်တွေ့ လုပ်ငန်းခွင်ထဲ ရောက်တဲ့အခါ ငွေကြေးနဲ့ လူအင်အားထက် ပိုအရေးကြီးတာတစ်ခု ရှိနေပါတယ်။ အဲဒါကတော့ စီမံခန့်ခွဲမှု (Management) ပါပဲ။ ၁။ Management ဆိုတာ ဘာလဲ? Management ဆိုတာ လုပ်ငန်းတစ်ခုရဲ့ ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်တွေကို ထိရောက်စွာ (Effectively) နဲ့ အကျိုးရှိရှိ (Efficiently) အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့အတွက် Planning, Organizing, Leading နဲ့ Controlling ဆိုတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို လုပ်ဆောင်တာဖြစ်ပါတယ်၊ ရိုးရိုးလေး ပြောရရင်တော့ ပစ်မှတ်ကို တိတိကျကျ မှန်အောင် ပစ်တတ်ခြင်း ပါပဲ  (Robbins & Coulter, 2012) ။ ၂။ စီမံခန့်ခွဲသူတစ်ဦးရဲ့ အခြေခံတာဝန် ၄ ရပ်  ကျွန်တော်တို့ လေ့လာခဲ့ရတဲ့ Note အရ Manager တစ်ယောက်ဟာ အောက်ပါ အဓိက လုပ်ငန်းစဉ် ၄ ခုကို အမြဲတစေ လည်ပတ်နေရပါတယ်- Planning (စီမံကိန်းချခြင်း) -  လုပ်ငန်းရဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေကို သတ်မှတ်ပြီး အဲဒီပန်းတိုင်ရောက်ဖို့ ဘယ်လိုလုပ်မလဲဆိုတဲ့ Stra...
Read more

Chapter 1.1 (Financial management) : စီမံခန့်ခွဲသူတစ်ဦးရဲ့ အသက်သွေးကြော - Managerial Skills (၃) သွယ်

Image
Chapter 1.1 (Financial management) : စီမံခန့်ခွဲသူတစ်ဦးရဲ့ အသက်သွေးကြော - Managerial Skills (၃) သွယ် ​စီမံခန့်ခွဲမှု (Management) ဆိုတာ စာအုပ်ထဲက သီအိုရီတွေကို ကျက်မှတ်ရုံနဲ့ ဖြစ်လာတာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ အနုပညာတစ်ခုလိုပဲ အချိန်ယူပြီး ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရတဲ့ အတတ်ပညာတစ်ခုပါ။ Manager တစ်ယောက်ရဲ့ ပခုံးပေါ်မှာ တာဝန်တစ်ခုရှိလာပြီဆိုရင် သူ့ရဲ့ အရည်အချင်းတွေကို အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး အချိုးကျကျ ထုတ်သုံးတတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ Manager တစ်ယောက်မှာ ရှိရမယ့် အရည်အချင်းများ  အဆင့်ဆင့်သော Management Role တွေမှာ အောက်ပါ Skill ၃ ခုကို မျှတစွာ ပိုင်ဆိုင်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်- Technical Skills -  လုပ်ငန်းခွင်သုံး ကိရိယာတွေ၊ နည်းစနစ်တွေကို နားလည်ကျွမ်းကျင်မှု (ဥပမာ- စာရင်းကိုင်ခြင်း၊ စက်ပစ္စည်းကိုင်တွယ်ခြင်း)။ Human Skills -  တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်ခြင်း၊ အဖွဲ့အစည်းနဲ့ အလုပ်လုပ်တတ်ခြင်း။ Conceptual Skills -  ပြဿနာကြီးတွေကို ခြုံငုံသုံးသပ်နိုင်စွမ်းရှိခြင်းနဲ့ အနာဂတ်အတွက် မဟာဗျူဟာမြောက် စဉ်းစားနိုင်ခြင်း (ဒါဟာ Top-level Management အတွက် အရေးအကြီးဆုံးပါ)။ ​ကျွန်တော်တို့ရဲ့​ပြောနေကြတဲ့ Skill(...
Read more

Chapter 2.6 (Financial Management) : Business Ownership စီးပွားရေးခရီးကို ပုံဖော်မည့် ပုံစံ (၃) မျိုး

Image
  Chapter 2.6 (Financial Management) : Business Ownership စီးပွားရေးခရီးကို ပုံဖော်မည့် ပုံစံ (၃) မျိုး စီးပွားရေးလောကထဲကို ခြေစုံပစ်မဝင်ခင်မှာ ကျွန်တော်တို့ အရင်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ရမှာက "ငါ ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ ဒီခရီးကို သွားမှာလဲ" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို Business Ownership (လုပ်ငန်းပိုင်ဆိုင်မှု ပုံစံများ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ရွေးချယ်စရာ အဓိက လမ်းကြောင်းကြီး (၃) ခု ရှိပြီး တစ်ခုချင်းစီမှာ သူ့ရသ၊ သူ့စိန်ခေါ်မှုနဲ့ သူ့အားသာချက်တွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒီတော့ လုပ်ငန်းတစ်ခုကို စတင်တည်ထောင်တော့မယ်ဆိုရင် အခြေခံအားဖြင့် အောက်ပါပုံစံ (၃) မျိုးထဲက တစ်ခုခုကို ရွေးချယ်ရလေ့ရှိပါတယ်။ ၁။ Sole Proprietorship (တစ်ဦးတည်းပိုင် လုပ်ငန်း) ၂။ Partnership (အစုစပ်လုပ်ငန်း) ၃။ Corporation (ကော်ပိုရေးရှင်း သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီကြီး)  ၁။ Sole Proprietorship (တစ်ဦးတည်းပိုင် လုပ်ငန်း) စီးပွားရေးလောကရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်အကျဆုံးနဲ့ ရှေးအကျဆုံး ပုံစံတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Sole Proprietorship (တစ်ဦးတည်းပိုင်လုပ်ငန်း) အကြောင်းကို ပြောရရင် ဒါဟာ လုပ်ငန်းရှင်အများစုရဲ့ အိမ်မက်အစ လို့ တောင်ပြောလို့ရပါတယ်။  လုပ်ငန်းလောကထဲကို ...
Read more